{"id":1848,"date":"2026-07-02T18:58:32","date_gmt":"2026-07-02T16:58:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/?page_id=1848"},"modified":"2026-07-02T20:41:04","modified_gmt":"2026-07-02T18:41:04","slug":"1966-2026-aldebaran-moruroa-ono-ahuru-matahiti","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/1966-2026-aldebaran-moruroa-ono-ahuru-matahiti\/","title":{"rendered":"1966-2026 | Aldebaran \u2013 Moruroa | Ono \u2018ahuru matahiti"},"content":{"rendered":"<p><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-1 fusion-flex-container fusion-parallax-none hundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-padding-top:25%;--awb-padding-right:0px;--awb-padding-bottom:0px;--awb-padding-left:0px;--awb-margin-top:0px;--awb-margin-bottom:0px;--awb-background-image:url(&quot;https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/ALDEBARAN-2026-1584-x-396.jpg&quot;);--awb-background-size:cover;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><\/div><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-2 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background hundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-padding-top:3%;--awb-padding-right:6%;--awb-padding-bottom:2%;--awb-padding-left:6%;--awb-margin-top:0px;--awb-margin-bottom:0px;--awb-background-color:#f3eadf;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-center fusion-flex-align-content-center fusion-flex-justify-content-center fusion-flex-content-wrap\" style=\"width:104% !important;max-width:104% !important;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-0 fusion_builder_column_2_5 2_5 fusion-flex-column fusion-flex-align-self-center\" style=\"--awb-bg-blend:overlay;--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:40%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:4.8%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:4.8%;--awb-width-medium:100%;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-center fusion-content-layout-column\"><div style=\"text-align:center;\"><a class=\"fusion-button button-flat button-large button-custom fusion-button-default button-1 fusion-button-span-no fusion-button-span-default-medium fusion-button-default-type\" style=\"--awb-margin-left:-6%;--button_accent_color:#ffffff;--button_accent_hover_color:#ffffff;--button_border_hover_color:#ffffff;--button_gradient_top_color:#946038;--button_gradient_bottom_color:#946038;--button_gradient_top_color_hover:#1b3c4d;--button_gradient_bottom_color_hover:#1b3c4d;\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" href=\"https:\/\/www.calameo.com\/read\/0059790954018ca8aeb4c\"><span class=\"fusion-button-text awb-button__text awb-button__text--default\">VOIR LE PROGRAMME<\/span><i class=\"fa-arrow-right fas awb-button__icon awb-button__icon--default button-icon-right\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-1 fusion_builder_column_3_5 3_5 fusion-flex-column fusion-flex-align-self-center\" style=\"--awb-bg-blend:overlay;--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:60%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:3.2%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:3.2%;--awb-width-medium:100%;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-center fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-1\" style=\"--awb-content-alignment:justify;--awb-line-height:1.45;--awb-text-color:#243b4b;\"><p>Le 2 juillet 1966, la France r\u00e9alise \u00e0 Moruroa le premier essai nucl\u00e9aire : Ald\u00e9baran. 60 ans plus tard, la D\u00e9l\u00e9gation polyn\u00e9sienne pour le suivi des cons\u00e9quences des essais nucl\u00e9aires vous invite \u00e0 deux journ\u00e9es ouvertes \u00e0 tous, dans les jardin du P\u016b Mahara, pour comm\u00e9morer, comprendre et construire ensemble l\u2019avenir.<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-3 fusion-flex-container hundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-background-blend-mode:normal;--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-padding-top:42px;--awb-padding-right:4%;--awb-padding-bottom:42px;--awb-padding-left:4%;--awb-margin-top:0px;--awb-margin-bottom:0px;--awb-background-color:var(--awb-color1);--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-justify-content-center fusion-flex-content-wrap\" style=\"width:104% !important;max-width:104% !important;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-2 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column fusion-flex-align-self-stretch fusion-column-inner-bg-wrapper\" style=\"--awb-padding-top:22px;--awb-padding-right:42%;--awb-padding-bottom:20px;--awb-padding-left:16px;--awb-overflow:hidden;--awb-inner-bg-color:#243b4b;--awb-inner-bg-color-hover:#243b4b;--awb-inner-bg-image:linear-gradient(90deg, rgba(36,59,75,0.98) 52%,rgba(36,59,75,0) 84%),url(https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/Affiche-ALDEBARAN-piste-07-1-724x1024.png);;--awb-inner-bg-position:75% center;--awb-inner-bg-blend:normal;--awb-inner-bg-size:cover;--awb-box-shadow:0px 2px 10px 0px rgba(0,0,0,0.20);;--awb-border-radius:9px 9px 9px 9px;--awb-inner-bg-border-radius:9px 9px 9px 9px;--awb-inner-bg-overflow:hidden;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:6.912%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:100%;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><span class=\"fusion-column-inner-bg hover-type-none\"><a class=\"fusion-column-anchor\" href=\"#mot-de-la-deleguee\"><span class=\"fusion-column-inner-bg-image\"><\/span><\/a><\/span><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column fusion-column-has-bg-image\" data-bg-url=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/Affiche-ALDEBARAN-piste-07-1-724x1024.png\"><div class=\"fusion-title title fusion-title-1 fusion-sep-none fusion-title-text fusion-title-size-six\" style=\"--awb-text-color:#ffffff;--awb-margin-bottom:auto;--awb-margin-top-small:0px;--awb-margin-right-small:0px;--awb-margin-bottom-small:20px;--awb-margin-left-small:0px;\"><h6 class=\"fusion-title-heading title-heading-left\" style=\"margin:0;text-transform:uppercase;text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.75);\"><strong>LE MOT DE LA D\u00c9L\u00c9GU\u00c9E<\/strong><\/h6><\/div><div style=\"text-align:left;\"><a class=\"fusion-button button-flat button-small button-custom fusion-button-default button-2 fusion-button-span-no fusion-button-default-type\" style=\"--awb-margin-top:20px;--button_accent_color:#243b4b;--button_border_color:#f3eadf;--button_accent_hover_color:#ffffff;--button_border_hover_color:#243b4b;--button_gradient_top_color:#f3eadf;--button_gradient_bottom_color:#f3eadf;--button_gradient_top_color_hover:var(--awb-custom_color_2);--button_gradient_bottom_color_hover:var(--awb-custom_color_2);\" target=\"_self\" href=\"#moruroa-creation-contemporaine\"><span class=\"fusion-button-text awb-button__text awb-button__text--default\">D\u00c9COUVRIR<\/span><i class=\"fa-angle-right fas awb-button__icon awb-button__icon--default button-icon-right\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-3 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column fusion-flex-align-self-stretch fusion-column-inner-bg-wrapper\" style=\"--awb-padding-top:22px;--awb-padding-right:42%;--awb-padding-bottom:20px;--awb-padding-left:16px;--awb-overflow:hidden;--awb-inner-bg-color:#243b4b;--awb-inner-bg-color-hover:#243b4b;--awb-inner-bg-image:linear-gradient(90deg, rgba(36,59,75,0.98) 52%,rgba(36,59,75,0) 84%),url(https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/ALDEBARAN-1200x674.png);;--awb-inner-bg-position:75% center;--awb-inner-bg-blend:normal;--awb-inner-bg-size:cover;--awb-box-shadow:0px 2px 10px 0px rgba(0,0,0,0.20);;--awb-border-radius:9px 9px 9px 9px;--awb-inner-bg-border-radius:9px 9px 9px 9px;--awb-inner-bg-overflow:hidden;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:6.912%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:100%;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><span class=\"fusion-column-inner-bg hover-type-none\"><a class=\"fusion-column-anchor\" href=\"#que-sest-il-passe-le-2-juillet\"><span class=\"fusion-column-inner-bg-image\"><\/span><\/a><\/span><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column fusion-column-has-bg-image\" data-bg-url=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/ALDEBARAN-1200x674.png\"><div class=\"fusion-title title fusion-title-2 fusion-sep-none fusion-title-text fusion-title-size-six\" style=\"--awb-text-color:#ffffff;--awb-margin-bottom:auto;--awb-margin-top-small:0px;--awb-margin-right-small:0px;--awb-margin-bottom-small:20px;--awb-margin-left-small:0px;\"><h6 class=\"fusion-title-heading title-heading-left\" style=\"margin:0;text-transform:uppercase;text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.75);\"><strong>QUE S\u2019EST-IL PASS\u00c9 LE 2 JUILLET 1966 ?<\/strong><\/h6><\/div><div style=\"text-align:left;\"><a class=\"fusion-button button-flat button-small button-custom fusion-button-default button-3 fusion-button-span-no fusion-button-default-type\" style=\"--awb-margin-top:20px;--button_accent_color:#243b4b;--button_border_color:#f3eadf;--button_accent_hover_color:#ffffff;--button_border_hover_color:#243b4b;--button_gradient_top_color:#f3eadf;--button_gradient_bottom_color:#f3eadf;--button_gradient_top_color_hover:var(--awb-custom_color_2);--button_gradient_bottom_color_hover:var(--awb-custom_color_2);\" target=\"_self\" href=\"#moruroa-creation-contemporaine\"><span class=\"fusion-button-text awb-button__text awb-button__text--default\">D\u00c9COUVRIR<\/span><i class=\"fa-angle-right fas awb-button__icon awb-button__icon--default button-icon-right\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-4 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column fusion-flex-align-self-stretch fusion-column-inner-bg-wrapper\" style=\"--awb-padding-top:22px;--awb-padding-right:42%;--awb-padding-bottom:20px;--awb-padding-left:16px;--awb-overflow:hidden;--awb-inner-bg-color:#243b4b;--awb-inner-bg-color-hover:#243b4b;--awb-inner-bg-image:linear-gradient(90deg, rgba(36,59,75,0.98) 52%,rgba(36,59,75,0) 84%),url(https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730949265_991268600550321_1928729251667058254_n-1200x900.jpg);;--awb-inner-bg-position:75% center;--awb-inner-bg-blend:normal;--awb-inner-bg-size:cover;--awb-box-shadow:0px 2px 10px 0px rgba(0,0,0,0.20);;--awb-border-radius:9px 9px 9px 9px;--awb-inner-bg-border-radius:9px 9px 9px 9px;--awb-inner-bg-overflow:hidden;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:6.912%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:100%;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><span class=\"fusion-column-inner-bg hover-type-none\"><a class=\"fusion-column-anchor\" href=\"#moruroa-creation-contemporaine\"><span class=\"fusion-column-inner-bg-image\"><\/span><\/a><\/span><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column fusion-column-has-bg-image\" data-bg-url=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730949265_991268600550321_1928729251667058254_n-1200x900.jpg\"><div class=\"fusion-title title fusion-title-3 fusion-sep-none fusion-title-text fusion-title-size-six\" style=\"--awb-text-color:#ffffff;--awb-margin-bottom:auto;--awb-margin-top-small:0px;--awb-margin-right-small:0px;--awb-margin-bottom-small:20px;--awb-margin-left-small:0px;\"><h6 class=\"fusion-title-heading title-heading-left\" style=\"margin:0;text-transform:uppercase;text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.75);\"><strong>DE MORUROA \u00c0 LA CR\u00c9ATION CONTEMPORAINE<\/strong><\/h6><\/div><div style=\"text-align:left;\"><a class=\"fusion-button button-flat button-small button-custom fusion-button-default button-4 fusion-button-span-no fusion-button-default-type\" style=\"--awb-margin-top:20px;--button_accent_color:#243b4b;--button_border_color:#f3eadf;--button_accent_hover_color:#ffffff;--button_border_hover_color:#243b4b;--button_gradient_top_color:#f3eadf;--button_gradient_bottom_color:#f3eadf;--button_gradient_top_color_hover:var(--awb-custom_color_2);--button_gradient_bottom_color_hover:var(--awb-custom_color_2);\" target=\"_self\" href=\"#moruroa-creation-contemporaine\"><span class=\"fusion-button-text awb-button__text awb-button__text--default\">D\u00c9COUVRIR<\/span><i class=\"fa-angle-right fas awb-button__icon awb-button__icon--default button-icon-right\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-5 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column fusion-flex-align-self-stretch fusion-column-inner-bg-wrapper\" style=\"--awb-padding-top:22px;--awb-padding-right:42%;--awb-padding-bottom:20px;--awb-padding-left:16px;--awb-overflow:hidden;--awb-inner-bg-color:#243b4b;--awb-inner-bg-color-hover:#243b4b;--awb-inner-bg-image:linear-gradient(90deg, rgba(36,59,75,0.98) 52%,rgba(36,59,75,0) 84%),url(https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/Panneau-E205-legende_bd-1200x1335.jpg);;--awb-inner-bg-position:75% center;--awb-inner-bg-blend:normal;--awb-inner-bg-size:cover;--awb-box-shadow:0px 2px 10px 0px rgba(0,0,0,0.20);;--awb-border-radius:9px 9px 9px 9px;--awb-inner-bg-border-radius:9px 9px 9px 9px;--awb-inner-bg-overflow:hidden;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:6.912%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:100%;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><span class=\"fusion-column-inner-bg hover-type-none\"><a class=\"fusion-column-anchor\" href=\"#expo-pomery\"><span class=\"fusion-column-inner-bg-image\"><\/span><\/a><\/span><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column fusion-column-has-bg-image\" data-bg-url=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/Panneau-E205-legende_bd-1200x1335.jpg\"><div class=\"fusion-title title fusion-title-4 fusion-sep-none fusion-title-text fusion-title-size-six\" style=\"--awb-text-color:#ffffff;--awb-margin-bottom:auto;--awb-margin-top-small:0px;--awb-margin-right-small:0px;--awb-margin-bottom-small:20px;--awb-margin-left-small:0px;\"><h6 class=\"fusion-title-heading title-heading-left\" style=\"margin:0;text-transform:uppercase;text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.75);\"><strong>EXPOSITION JULIE POMERY<\/strong><\/h6><\/div><div style=\"text-align:left;\"><a class=\"fusion-button button-flat button-small button-custom fusion-button-default button-5 fusion-button-span-no fusion-button-default-type\" style=\"--awb-margin-top:20px;--button_accent_color:#243b4b;--button_border_color:#f3eadf;--button_accent_hover_color:#ffffff;--button_border_hover_color:#243b4b;--button_gradient_top_color:#f3eadf;--button_gradient_bottom_color:#f3eadf;--button_gradient_top_color_hover:var(--awb-custom_color_2);--button_gradient_bottom_color_hover:var(--awb-custom_color_2);\" target=\"_self\" href=\"#expo-pomery\"><span class=\"fusion-button-text awb-button__text awb-button__text--default\">D\u00c9COUVRIR<\/span><i class=\"fa-angle-right fas awb-button__icon awb-button__icon--default button-icon-right\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-6 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column fusion-flex-align-self-stretch fusion-column-inner-bg-wrapper\" style=\"--awb-padding-top:22px;--awb-padding-right:42%;--awb-padding-bottom:20px;--awb-padding-left:16px;--awb-overflow:hidden;--awb-inner-bg-color:#243b4b;--awb-inner-bg-color-hover:#243b4b;--awb-inner-bg-image:linear-gradient(90deg, rgba(36,59,75,0.98) 52%,rgba(36,59,75,0) 84%),url(https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/Fresque_tipaerui-400x600.jpg);;--awb-inner-bg-position:75% center;--awb-inner-bg-blend:normal;--awb-inner-bg-size:cover;--awb-box-shadow:0px 2px 10px 0px rgba(0,0,0,0.20);;--awb-border-radius:9px 9px 9px 9px;--awb-inner-bg-border-radius:9px 9px 9px 9px;--awb-inner-bg-overflow:hidden;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:6.912%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:100%;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><span class=\"fusion-column-inner-bg hover-type-none\"><a class=\"fusion-column-anchor\" href=\"#fresque-tipaerui\"><span class=\"fusion-column-inner-bg-image\"><\/span><\/a><\/span><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column fusion-column-has-bg-image\" data-bg-url=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/Fresque_tipaerui-400x600.jpg\"><div class=\"fusion-title title fusion-title-5 fusion-sep-none fusion-title-text fusion-title-size-six\" style=\"--awb-text-color:#ffffff;--awb-margin-bottom:auto;--awb-margin-top-small:0px;--awb-margin-right-small:0px;--awb-margin-bottom-small:20px;--awb-margin-left-small:0px;\"><h6 class=\"fusion-title-heading title-heading-left\" style=\"margin:0;text-transform:uppercase;text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.75);\"><strong>FRESQUE DU COLL\u00c8GE DE TIPAERUI<\/strong><\/h6><\/div><div style=\"text-align:left;\"><a class=\"fusion-button button-flat button-small button-custom fusion-button-default button-6 fusion-button-span-no fusion-button-default-type\" style=\"--awb-margin-top:20px;--button_accent_color:#243b4b;--button_border_color:#f3eadf;--button_accent_hover_color:#ffffff;--button_border_hover_color:#243b4b;--button_gradient_top_color:#f3eadf;--button_gradient_bottom_color:#f3eadf;--button_gradient_top_color_hover:var(--awb-custom_color_2);--button_gradient_bottom_color_hover:var(--awb-custom_color_2);\" target=\"_self\" href=\"#fresque-tipaerui\"><span class=\"fusion-button-text awb-button__text awb-button__text--default\">D\u00c9COUVRIR<\/span><i class=\"fa-angle-right fas awb-button__icon awb-button__icon--default button-icon-right\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-7 fusion_builder_column_1_6 1_6 fusion-flex-column fusion-flex-align-self-stretch fusion-column-inner-bg-wrapper\" style=\"--awb-padding-top:22px;--awb-padding-right:42%;--awb-padding-bottom:20px;--awb-padding-left:16px;--awb-overflow:hidden;--awb-inner-bg-color:#243b4b;--awb-inner-bg-color-hover:#243b4b;--awb-inner-bg-image:linear-gradient(90deg, rgba(36,59,75,0.98) 52%,rgba(36,59,75,0) 84%),url(https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/ALDEBARAN-2026-1584-x-396.jpg);;--awb-inner-bg-position:75% center;--awb-inner-bg-blend:normal;--awb-inner-bg-size:cover;--awb-box-shadow:0px 2px 10px 0px rgba(0,0,0,0.20);;--awb-border-radius:9px 9px 9px 9px;--awb-inner-bg-border-radius:9px 9px 9px 9px;--awb-inner-bg-overflow:hidden;--awb-width-large:16.666666666667%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:11.52%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:11.52%;--awb-width-medium:100%;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><span class=\"fusion-column-inner-bg hover-type-none\"><a class=\"fusion-column-anchor\" href=\"#medias-en-parlent\"><span class=\"fusion-column-inner-bg-image\"><\/span><\/a><\/span><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column fusion-column-has-bg-image\" data-bg-url=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/ALDEBARAN-2026-1584-x-396.jpg\"><div class=\"fusion-title title fusion-title-6 fusion-sep-none fusion-title-text fusion-title-size-six\" style=\"--awb-text-color:#ffffff;--awb-margin-bottom:auto;--awb-margin-top-small:0px;--awb-margin-right-small:0px;--awb-margin-bottom-small:20px;--awb-margin-left-small:0px;\"><h6 class=\"fusion-title-heading title-heading-left\" style=\"margin:0;text-transform:uppercase;text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.75);\"><strong>ILS EN PARLENT DANS LES MEDIAS<\/strong><\/h6><\/div><div style=\"text-align:left;\"><a class=\"fusion-button button-flat button-small button-custom fusion-button-default button-7 fusion-button-span-no fusion-button-default-type\" style=\"--awb-margin-top:20px;--button_accent_color:#243b4b;--button_border_color:#f3eadf;--button_accent_hover_color:#ffffff;--button_border_hover_color:#243b4b;--button_gradient_top_color:#f3eadf;--button_gradient_bottom_color:#f3eadf;--button_gradient_top_color_hover:var(--awb-custom_color_2);--button_gradient_bottom_color_hover:var(--awb-custom_color_2);\" target=\"_self\" href=\"#fresque-tipaerui\"><span class=\"fusion-button-text awb-button__text awb-button__text--default\">D\u00c9COUVRIR<\/span><i class=\"fa-angle-right fas awb-button__icon awb-button__icon--default button-icon-right\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-4 fusion-flex-container hundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-padding-top:18px;--awb-padding-right:6%;--awb-padding-bottom:18px;--awb-padding-left:6%;--awb-background-color:#06617d;--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-center fusion-flex-justify-content-center fusion-flex-content-wrap\" style=\"width:104% !important;max-width:104% !important;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-8 fusion_builder_column_1_4 1_4 fusion-flex-column fusion-flex-align-self-center\" style=\"--awb-padding-top:6px;--awb-padding-right:10px;--awb-padding-bottom:6px;--awb-padding-left:10px;--awb-bg-blend:overlay;--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:25%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:7.68%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:7.68%;--awb-width-medium:100%;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-center fusion-content-layout-column\"><i class=\"fb-icon-element-1 fb-icon-element fontawesome-icon fa-calendar-alt fas circle-no\" style=\"--awb-iconcolor:#f3eadf;--awb-iconcolor-hover:#f6e6d8;--awb-font-size:18px;--awb-margin-top:0;--awb-margin-right:0;--awb-margin-bottom:0;--awb-margin-left:0;--awb-align-self:center;\"><\/i><div class=\"fusion-title title fusion-title-7 fusion-sep-none fusion-title-center fusion-title-text fusion-title-size-four\" style=\"--awb-text-color:var(--awb-color1);--awb-margin-top:6px;--awb-margin-bottom:4px;--awb-margin-top-small:0px;--awb-margin-right-small:0px;--awb-margin-bottom-small:20px;--awb-margin-left-small:0px;\"><h4 class=\"fusion-title-heading title-heading-center\" style=\"margin:0;text-transform:none;\"><span style=\"font-size: 14pt\">2 &amp; 3 JUILLET 2026<\/span><\/h4><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-2\" style=\"--awb-content-alignment:center;--awb-font-size:15px;--awb-line-height:1.35;--awb-text-color:#f3eadf;\"><p>JEUDI &amp; VENDREDI<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-9 fusion_builder_column_1_4 1_4 fusion-flex-column fusion-flex-align-self-center\" style=\"--awb-padding-top:6px;--awb-padding-right:10px;--awb-padding-bottom:6px;--awb-padding-left:10px;--awb-bg-blend:overlay;--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:25%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:7.68%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:7.68%;--awb-width-medium:100%;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-center fusion-content-layout-column\"><i class=\"fb-icon-element-2 fb-icon-element fontawesome-icon fa-map-marker-alt fas circle-no\" style=\"--awb-iconcolor:#f3eadf;--awb-iconcolor-hover:#f6e6d8;--awb-font-size:18px;--awb-margin-top:0;--awb-margin-right:0;--awb-margin-bottom:0;--awb-margin-left:0;--awb-align-self:center;\"><\/i><div class=\"fusion-title title fusion-title-8 fusion-sep-none fusion-title-center fusion-title-text fusion-title-size-four\" style=\"--awb-text-color:#ffffff;--awb-margin-top:6px;--awb-margin-bottom:4px;--awb-margin-top-small:0px;--awb-margin-right-small:0px;--awb-margin-bottom-small:20px;--awb-margin-left-small:0px;\"><h4 class=\"fusion-title-heading title-heading-center\" style=\"margin:0;text-transform:none;\"><span style=\"font-size: 14pt\">JARDINS P\u016a MAHARA, PAPEETE<\/span><\/h4><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-3\" style=\"--awb-content-alignment:center;--awb-font-size:15px;--awb-line-height:1.35;--awb-text-color:#f3eadf;\"><p>Rue Dupetit-Thouars,<br \/>\nface au parc Bougainville<\/p>\n<\/div><div style=\"text-align:center;\"><a class=\"fusion-button button-flat button-small button-custom fusion-button-default button-8 fusion-button-span-no fusion-button-span-default-medium fusion-button-default-type\" style=\"--button_accent_color:#ffffff;--button_accent_hover_color:#ffffff;--button_border_hover_color:#ffffff;--button_gradient_top_color:#243b4b;--button_gradient_bottom_color:#243b4b;--button_gradient_top_color_hover:#925f36;--button_gradient_bottom_color_hover:#925f36;\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\" href=\"https:\/\/maps.app.goo.gl\/VpCVkrNGH2JJAjey9\"><span class=\"fusion-button-text awb-button__text awb-button__text--default\">VOIR LE PLAN<\/span><i class=\"fa-external-link-alt fas awb-button__icon awb-button__icon--default button-icon-right\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-10 fusion_builder_column_1_4 1_4 fusion-flex-column fusion-flex-align-self-center\" style=\"--awb-padding-top:6px;--awb-padding-right:10px;--awb-padding-bottom:6px;--awb-padding-left:10px;--awb-bg-blend:overlay;--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:25%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:7.68%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:7.68%;--awb-width-medium:100%;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-center fusion-content-layout-column\"><i class=\"fb-icon-element-3 fb-icon-element fontawesome-icon fa-ticket-alt fas circle-no\" style=\"--awb-iconcolor:#f3eadf;--awb-iconcolor-hover:#f6e6d8;--awb-font-size:18px;--awb-margin-top:0;--awb-margin-right:0;--awb-margin-bottom:0;--awb-margin-left:0;--awb-align-self:center;\"><\/i><div class=\"fusion-title title fusion-title-9 fusion-sep-none fusion-title-center fusion-title-text fusion-title-size-four\" style=\"--awb-text-color:#ffffff;--awb-margin-top:6px;--awb-margin-bottom:4px;--awb-margin-top-small:0px;--awb-margin-right-small:0px;--awb-margin-bottom-small:20px;--awb-margin-left-small:0px;\"><h4 class=\"fusion-title-heading title-heading-center\" style=\"margin:0;text-transform:none;\"><span style=\"font-size: 14pt\">ENTR\u00c9E GRATUITE<\/span><\/h4><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-4\" style=\"--awb-content-alignment:center;--awb-font-size:15px;--awb-line-height:1.35;--awb-text-color:#f3eadf;\"><p>Ouvert \u00e0 tous<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-11 fusion_builder_column_1_4 1_4 fusion-flex-column fusion-flex-align-self-center\" style=\"--awb-padding-top:6px;--awb-padding-right:10px;--awb-padding-bottom:6px;--awb-padding-left:10px;--awb-bg-blend:overlay;--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:25%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:7.68%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:7.68%;--awb-width-medium:100%;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-center fusion-content-layout-column\"><i class=\"fb-icon-element-4 fb-icon-element fontawesome-icon fa-clock fas circle-no\" style=\"--awb-iconcolor:#f3eadf;--awb-iconcolor-hover:#f6e6d8;--awb-font-size:18px;--awb-margin-top:0;--awb-margin-right:0;--awb-margin-bottom:0;--awb-margin-left:0;--awb-align-self:center;\"><\/i><div class=\"fusion-title title fusion-title-10 fusion-sep-none fusion-title-center fusion-title-text fusion-title-size-four\" style=\"--awb-text-color:#ffffff;--awb-margin-top:6px;--awb-margin-bottom:4px;--awb-margin-top-small:0px;--awb-margin-right-small:0px;--awb-margin-bottom-small:20px;--awb-margin-left-small:0px;\"><h4 class=\"fusion-title-heading title-heading-center\" style=\"margin:0;text-transform:none;\"><span style=\"font-size: 14pt\">\u00a0HORAIRES<\/span><\/h4><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-5\" style=\"--awb-content-alignment:center;--awb-font-size:15px;--awb-line-height:1.35;--awb-text-color:#f3eadf;\"><p>Jeudi : 07h20 \u2013 17h30<br \/>\nVendredi : 08h00 \u2013 18h00<\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div id=\"mot-de-la-deleguee\" class=\"fusion-container-anchor\"><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-5 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background hundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-padding-top:55px;--awb-padding-right:6%;--awb-padding-bottom:25px;--awb-padding-left:6%;--awb-background-color:var(--awb-color1);--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"width:104% !important;max-width:104% !important;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-12 fusion_builder_column_2_5 2_5 fusion-flex-column fusion-flex-align-self-flex-start\" style=\"--awb-bg-blend:overlay;--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:40%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:9.6%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:4.8%;--awb-width-medium:100%;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-image-element\" style=\"text-align:center;--awb-caption-title-font-family:var(--h2_typography-font-family);--awb-caption-title-font-weight:var(--h2_typography-font-weight);--awb-caption-title-font-style:var(--h2_typography-font-style);--awb-caption-title-size:var(--h2_typography-font-size);--awb-caption-title-transform:var(--h2_typography-text-transform);--awb-caption-title-line-height:var(--h2_typography-line-height);--awb-caption-title-letter-spacing:var(--h2_typography-letter-spacing);\"><span class=\" fusion-imageframe imageframe-none imageframe-1 hover-type-none\"><img decoding=\"async\" width=\"724\" height=\"1024\" title=\"Affiche ALDEBARAN Piste 07 1\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/Affiche-ALDEBARAN-piste-07-1-724x1024.png\" alt class=\"img-responsive wp-image-2058\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/Affiche-ALDEBARAN-piste-07-1-200x283.png 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/Affiche-ALDEBARAN-piste-07-1-400x566.png 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/Affiche-ALDEBARAN-piste-07-1-600x849.png 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/Affiche-ALDEBARAN-piste-07-1-800x1131.png 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/Affiche-ALDEBARAN-piste-07-1-1200x1697.png 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/Affiche-ALDEBARAN-piste-07-1-scaled.png 1810w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, (max-width: 640px) 100vw, 400px\" \/><\/span><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-13 fusion_builder_column_3_5 3_5 fusion-flex-column fusion-flex-align-self-flex-start\" style=\"--awb-bg-blend:overlay;--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:60%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:3.2%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:3.2%;--awb-width-medium:100%;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-6\" style=\"--awb-text-color:#06617d;--awb-margin-top:15px;\"><div style=\"max-width: 1180px;margin: 0 auto;color: #06617d\">\n<div style=\"padding: 26px 26px 30px 26px;background: #f3eadf;border-top: 6px solid #925f36;margin-bottom: 26px\">\n<h3 style=\"margin: 0 0 12px 0;color: #06617d;line-height: 1.22;font-weight: bold\">Le mot de la d\u00e9l\u00e9gu\u00e9e, Titaua PEU<\/h3>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;line-height: 1.58;color: #06617d\">\n<p style=\"margin-top: 0\"><span style=\"float: left;font-size: 3.4em;line-height: .82;padding: 6px 8px 0 0;color: #925f36;font-weight: 800\">L<\/span>a D\u00e9l\u00e9gation au Suivi des Cons\u00e9quences des Essais Nucl\u00e9aires (DSCEN) est un service administratif du Pays cr\u00e9\u00e9 le 26 d\u00e9cembre 2007 sous la gouvernance de M. Oscar TEMARU.<\/p>\n<p>Souvent prise en \u00e9tau en raison de l\u2019instabilit\u00e9 politique qu\u2019a connue la Polyn\u00e9sie fran\u00e7aise de 2005 \u00e0 2013, la DSCEN, qui compte aujourd\u2019hui quatre agents, a \u00e9t\u00e9 dirig\u00e9e par M. Bruno BARILLOT de 2008 \u00e0 2013 puis de 2016 \u00e0 2017, ann\u00e9e de son d\u00e9c\u00e8s. Mme Yolande VERNAUDON prendra sa rel\u00e8ve jusqu\u2019en novembre 2025.<\/p>\n<p>La DSCEN assure une mission d\u2019observation, de coordination, d\u2019\u00e9valuation et de proposition dans le suivi des cons\u00e9quences des essais nucl\u00e9aires. Elle contribue \u00e9galement \u00e0 la transmission des m\u00e9moires, notamment \u00e0 travers P\u016b Mahara \u2018\u0101tomi, le futur centre d\u2019interpr\u00e9tation des m\u00e9moires des essais nucl\u00e9aires fran\u00e7ais dans le Pacifique. Ce centre, nous l\u2019esp\u00e9rons fortement, devrait voir le jour dans deux ou trois ann\u00e9es.<\/p>\n<p>Entre autres activit\u00e9s, la DSCEN est charg\u00e9e d\u2019assister les associations d\u2019aide aux victimes ou encore les associations environnementales et de recherche dans leur demande d\u2019aides publiques.<\/p>\n<p>Si quelques pages \u00e9crites par d\u2019illustres personnalit\u00e9s ont \u00e9t\u00e9 tourn\u00e9es, il nous incombe aujourd\u2019hui d\u2019en \u00e9crire d\u2019autres avec une volont\u00e9 h\u00e9rit\u00e9e de mes pr\u00e9d\u00e9cesseurs de faire toute la lumi\u00e8re sur la p\u00e9riode des essais nucl\u00e9aires dans notre pays. Contribuer \u00e0 notre \u00e9chelle \u00e0 faire reconna\u00eetre toutes les cons\u00e9quences du fait nucl\u00e9aire et obtenir r\u00e9parations justes et dignes sont au c\u0153ur de nos missions.<\/p>\n<p>Bienvenue \u00e0 la DSCEN et dans les jardins de P\u016b Mahara \u2018\u0101tomi.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-7\"><div style=\"max-width: 1180px;margin: 0 auto;color: #925f36\">\n<div style=\"text-align: justify;line-height: 1.58;color: #925f36\">\n<p style=\"margin-top: 0\"><span style=\"float: left;font-size: 3.4em;line-height: .82;padding: 6px 8px 0 0;color: #06617d;font-weight: 800\">U<\/span>a ha\u2018amauhia te Piha arata\u2018i i te hope\u2018ara\u2018a o te mau t\u0101matamatara\u2018a \u2018\u0101t\u014dm\u012b i te 26 n\u014d t\u012btema 2007 i raro a\u2018e i te fa\u2018aterera\u2018a a Oscar TEMARU, e piha \u2018ohipa a te Hau teie.<\/p>\n<p>Pinepine i te ha\u2018avihia n\u014d te \u2018aueue rahi o te porotita i te fenua nei mai te matahiti 2005 tae atu i te matahiti 2013, e 4 t\u0101\u2018ata rave \u2018ohipa i roto i teie Piha, \u2018ua fa\u2018aterehia mai e Bruno BARILLOT mai te matahiti 2008 tae atu i te matahiti 2013 i muri mai, mai te matahiti 2016 tae atu i te matahiti 2017, matahiti o t\u014dna pohera\u2018a. Mono\u2018hia mai e Yolande VERNAUDON tae roa atu i te \u2018\u0101va\u2018e novema 2025.<\/p>\n<p>Te mau m\u012bt\u012boni a te Piha : te hi\u2018ora\u2018a, te fa\u2018atanora\u2018a, te hi\u2018opo\u2018ara\u2018a e te vauvaura\u2018a i ni\u2018a i te arata\u2018ira\u2018a i te hope\u2018ara\u2018a o te mau t\u0101matamatara\u2018a \u2018\u0101t\u014dm\u012b. E turut\u016b ato\u2018a \u2018oia i te m\u0101hara, n\u0101 roto atu i te \u00ab P\u016b Mahara \u2018\u0101t\u014dm\u012b \u00bb, te p\u016b n\u014d ananahi n\u014d te t\u0101tara\u2018a i te mau fa\u2018aha\u2018amana\u2018ora\u2018a i te mau t\u0101matamatara\u2018a \u2018\u0101t\u014dm\u012b far\u0101ni i roto ia Patitifa. Teie p\u016b, t\u0113 ti\u2018aturi p\u016bai nei m\u0101tou, e matara mai i roto i piti \u2018aore r\u0101 e toru matahiti. Hau atu, e \u2018\u0101pe\u2018e te Piha i te mau t\u0101\u2018atira\u2018a tauturu i te fei\u0101 ma\u2018i \u2018aore r\u0101 i te mau t\u0101\u2018atira\u2018a arutaim\u0101reva e te m\u0101\u2018imira\u2018a i roto i t\u0101 r\u0101tou mau anira\u2018a.<\/p>\n<p>Mai te peu \u2018ua hurihia te mau \u2018api i p\u0101pa\u2018ihia e te mau ti\u2018a faufa\u2018a roa, n\u0101 t\u0101tou atu ra i teie nei e p\u0101pa\u2018i i te mau \u2018api \u2018\u0101p\u012b n\u0101 roto i te hia\u2018ai o t\u014d\u2018u mau ti\u2018a i mua atu i\u0101\u2018u nei, n\u014d te t\u016brama i te tau o te mau t\u0101matamatara\u2018a \u2018\u0101t\u014dm\u012b i roto i t\u014d t\u0101tou fenua. \u2018Ia ha\u2018a i ni\u2018a i t\u014d t\u0101tou faito \u2018ia \u2018itehia mai te \u2018\u012bno o te mau \u2018\u0101t\u014dm\u012b \u2018e \u2018ia fa\u2018ari\u2018i i te mau t\u0101t\u012bra\u2018a tano \u2018e te ti\u2018am\u0101, tei roto \u2018oia i t\u0101 m\u0101tou tautorora\u2018a.<\/p>\n<p>Maeva i te P\u016b mata ara \u2018\u0101t\u014dm\u012b \u2018e i roto i te \u2018\u0101ua o te \u00ab P\u016b M\u0101hara \u2018\u0101t\u014dm\u012b \u00bb<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-14 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:100%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:1.92%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:1.92%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-6 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background hundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-padding-top:18px;--awb-padding-right:0px;--awb-padding-bottom:18px;--awb-padding-left:0px;--awb-background-color:var(--awb-color1);--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"width:104% !important;max-width:104% !important;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-15 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:100%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:1.92%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:1.92%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-separator fusion-full-width-sep\" style=\"align-self: center;margin-left: auto;margin-right: auto;margin-top:0px;margin-bottom:0px;width:100%;max-width:100%;\"><div class=\"fusion-separator-border sep-single sep-dotted\" style=\"--awb-height:20px;--awb-amount:20px;--awb-sep-color:#557d9f;border-color:#557d9f;border-top-width:8px;\"><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div id=\"que-sest-il-passe-le-2-juillet\" class=\"fusion-container-anchor\"><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-7 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background hundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-padding-top:55px;--awb-padding-right:6%;--awb-padding-bottom:30px;--awb-padding-left:6%;--awb-background-color:var(--awb-color1);--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"width:104% !important;max-width:104% !important;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-16 fusion_builder_column_3_5 3_5 fusion-flex-column fusion-flex-align-self-flex-start\" style=\"--awb-bg-blend:overlay;--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:60%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:3.2%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:3.2%;--awb-width-medium:100%;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-8\" style=\"--awb-text-color:#06617d;--awb-margin-top:15px;\"><div style=\"max-width: 1180px;margin: 0 auto;color: #06617d\">\n<div style=\"padding: 26px 26px 30px 26px;background: #f3eadf;border-top: 6px solid #925f36;margin-bottom: 26px\">\n<h3 style=\"margin: 0 0 12px 0;color: #06617d;line-height: 1.22;font-weight: bold\">Que s\u2019est-il pass\u00e9 le 2 juillet 1966 ?<\/h3>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;line-height: 1.58;color: #06617d\">\n<p style=\"margin-top: 0\"><span style=\"float: left;font-size: 3.4em;line-height: .82;padding: 6px 8px 0 0;color: #925f36;font-weight: 800\">L<\/span>e 2 juillet 1966, \u00e0 5 h 34, la France r\u00e9alise \u00e0 Moruroa le premier essai nucl\u00e9aire de son programme polyn\u00e9sien : le tir Ald\u00e9baran. L\u2019explosion, d\u2019une puissance de 28 kilotonnes, est effectu\u00e9e depuis une barge plac\u00e9e dans le lagon de l\u2019atoll. Ce tir marque l\u2019entr\u00e9e de la Polyn\u00e9sie fran\u00e7aise dans une p\u00e9riode d\u2019exp\u00e9rimentations nucl\u00e9aires qui se poursuivra jusqu\u2019en 1996, avec 193 essais au total.<\/p>\n<p>Ald\u00e9baran devait d\u2019abord \u00eatre d\u00e9clench\u00e9 le 1er juillet 1966. Ce jour-l\u00e0, les conditions m\u00e9t\u00e9orologiques sont d\u00e9crites comme favorables. Pourtant, la mise \u00e0 feu est repouss\u00e9e au lendemain pour des raisons techniques. Le <a style=\"color: #925f36;font-weight: bold;text-decoration: underline\" href=\"https:\/\/www.assemblee-nationale.fr\/dyn\/17\/rapports\/ceesnuc\/l17b1558-ti_rapport-enquete\">Rapport de la Commission d&rsquo;enqu\u00eate<\/a> \u00e9voque des difficult\u00e9s li\u00e9es \u00e0 la r\u00e9alisation des mesures ; le <a style=\"color: #925f36;font-weight: bold;text-decoration: underline\" href=\"https:\/\/dictionnaire-cep.upf.pf\/notice-cep\/aldebaran-tir-du-2-juillet-1966-28-kt-ou-comment-le-la-gestion-du-risque-par-le-secret-aboutit-au-mensonge\/\">Dictionnaire historique du CEP<\/a> pr\u00e9cise qu\u2019une d\u00e9faillance dans le circuit \u00e9lectrique aurait emp\u00each\u00e9 le tir le 1er juillet. Ce report de vingt-quatre heures aura une importance majeure, car les conditions de vent \u00e9voluent entre-temps.<\/p>\n<p>Le 2 juillet, la situation n\u2019est plus celle de la veille. Les conditions m\u00e9t\u00e9orologiques ne se stabilisent pas comme pr\u00e9vu, puis deviennent d\u00e9favorables apr\u00e8s l\u2019explosion. Selon le Dictionnaire historique du CEP, les vents des basses couches s\u2019orientent vers les \u00eeles Gambier, alors habit\u00e9es par plusieurs centaines de personnes. Malgr\u00e9 cette \u00e9volution, le tir est maintenu. Le Rapport de la Commission d&rsquo;enqu\u00eate classe Ald\u00e9baran parmi les tirs ayant entra\u00een\u00e9 les retomb\u00e9es radioactives les plus importantes en Polyn\u00e9sie fran\u00e7aise. Il indique, pour l\u2019archipel des Gambier, des doses maximales estim\u00e9es \u00e0 9,4 mSv pour un enfant d\u2019un \u00e0 deux ans et 6,6 mSv pour un adulte.<\/p>\n<p>La suite de l\u2019\u00e9v\u00e8nement soul\u00e8ve une question centrale, celle de l\u2019information et de la protection des populations. Des dispositifs de protection et d\u2019\u00e9vacuation avaient \u00e9t\u00e9 envisag\u00e9s, mais ils ne sont pas activ\u00e9s le 2 juillet 1966. Le Rapport de la Commission d&rsquo;enqu\u00eate mentionne aussi des mesures de radioactivit\u00e9 sur des produits de consommation \u00e0 Mangareva, notamment l\u2019eau, les fruits, les l\u00e9gumes et les poissons, sans que des restrictions claires soient d\u00e9cid\u00e9es pour la population.<\/p>\n<p>Aujourd\u2019hui, cette date est un rep\u00e8re de m\u00e9moire. Elle rappelle le d\u00e9but d\u2019une histoire qui a durablement touch\u00e9 la Polyn\u00e9sie fran\u00e7aise, sur les plans sanitaire, environnemental, social, politique et m\u00e9moriel.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-9\" style=\"--awb-text-color:#06617d;--awb-margin-top:3%;\"><p align=\"justify\">Pour aller plus loin :<\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/dictionnaire-cep.upf.pf\/notice-cep\/aldebaran-tir-du-2-juillet-1966-28-kt-ou-comment-le-la-gestion-du-risque-par-le-secret-aboutit-au-mensonge\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"> Ald\u00e9baran (tir du 2 juillet 1966, 28 kt) ou comment la gestion du risque par le secret aboutit au mensonge &#8211; Dictionnaire historique du CEP <\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.assemblee-nationale.fr\/dyn\/17\/rapports\/ceesnuc\/l17b1558-ti_rapport-enquete\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"> Rapport de la Commission d&rsquo;enqu\u00eate sur les essais nucl\u00e9aires &#8211; Tome I <\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/archives.ecpad.fr\/archives\/consulter-les-archives-en-ligne?detail=45457\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"> Atolls \u00e0 l&rsquo;heure nucl\u00e9aire &#8211; ImagesD\u00e9fense &#8211; ECPAD <\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-17 fusion_builder_column_2_5 2_5 fusion-flex-column fusion-flex-align-self-flex-start\" style=\"--awb-bg-blend:overlay;--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:40%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:9.6%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:4.8%;--awb-width-medium:100%;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-image-element\" style=\"--awb-caption-title-font-family:var(--h2_typography-font-family);--awb-caption-title-font-weight:var(--h2_typography-font-weight);--awb-caption-title-font-style:var(--h2_typography-font-style);--awb-caption-title-size:var(--h2_typography-font-size);--awb-caption-title-transform:var(--h2_typography-text-transform);--awb-caption-title-line-height:var(--h2_typography-line-height);--awb-caption-title-letter-spacing:var(--h2_typography-letter-spacing);\"><span class=\" fusion-imageframe imageframe-none imageframe-2 hover-type-none\"><a class=\"fusion-no-lightbox\" href=\"https:\/\/archives.ecpad.fr\/archives\/consulter-les-archives-en-ligne?detail=39590&amp;positionResult=31&amp;arko_default_6989dacfef00f--filtreGroupes%5Bmode%5D=simple&amp;arko_default_6989dacfef00f--filtreGroupes%5Bop%5D=AND&amp;arko_default_6989dacfef00f--filtreGroupes%5Bgroupes%5D%5B0%5D%5Barko_default_6989dceb6d3b8%5D%5Bop%5D=AND&amp;arko_default_6989dacfef00f--filtreGroupes%5Bgroupes%5D%5B0%5D%5Barko_default_6989dceb6d3b8%5D%5Bq%5D%5B0%5D=aldebaran&amp;arko_default_6989dacfef00f--filtreGroupes%5Bgroupes%5D%5B0%5D%5Barko_default_6989dceb6d3b8%5D%5Bextras%5D%5Bmode%5D=input&amp;arko_default_6989dacfef00f--from=25&amp;arko_default_6989dacfef00f--resultSize=25&amp;arko_default_6989dacfef00f--contenuIds%5B0%5D=706043&amp;arko_default_6989dacfef00f--modeRestit=arko_default_6989e72c9ac2c\" target=\"_blank\" aria-label=\"ALD\u00c9BARAN\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" width=\"1200\" height=\"674\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/ALDEBARAN-1200x674.png\" alt class=\"img-responsive wp-image-2308\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/ALDEBARAN-200x112.png 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/ALDEBARAN-400x225.png 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/ALDEBARAN-600x337.png 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/ALDEBARAN-800x450.png 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/ALDEBARAN-1200x674.png 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/ALDEBARAN.png 1920w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, (max-width: 640px) 100vw, 400px\" \/><\/a><\/span><\/div><div class=\"fusion-text fusion-text-10\" style=\"--awb-text-color:#925f36;\"><p style=\"text-align: center\"><em>Aldebaran.\u00a0Source : ImagesD\u00e9fense \/ ECPAD \u2014 r\u00e9f\u00e9rence FT 1088.<\/em><br \/>\n<em>Voir la notice originale sur\u00a0<a href=\"https:\/\/archives.ecpad.fr\/archives\/consulter-les-archives-en-ligne?detail=39590&amp;positionResult=31&amp;arko_default_6989dacfef00f--filtreGroupes%5Bmode%5D=simple&amp;arko_default_6989dacfef00f--filtreGroupes%5Bop%5D=AND&amp;arko_default_6989dacfef00f--filtreGroupes%5Bgroupes%5D%5B0%5D%5Barko_default_6989dceb6d3b8%5D%5Bop%5D=AND&amp;arko_default_6989dacfef00f--filtreGroupes%5Bgroupes%5D%5B0%5D%5Barko_default_6989dceb6d3b8%5D%5Bq%5D%5B0%5D=aldebaran&amp;arko_default_6989dacfef00f--filtreGroupes%5Bgroupes%5D%5B0%5D%5Barko_default_6989dceb6d3b8%5D%5Bextras%5D%5Bmode%5D=input&amp;arko_default_6989dacfef00f--from=25&amp;arko_default_6989dacfef00f--resultSize=25&amp;arko_default_6989dacfef00f--contenuIds%5B0%5D=706043&amp;arko_default_6989dacfef00f--modeRestit=arko_default_6989e72c9ac2c\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Images D\u00e9fense<\/a>.<\/em><\/p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-8 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background hundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-padding-top:18px;--awb-padding-right:0px;--awb-padding-bottom:18px;--awb-padding-left:0px;--awb-background-color:var(--awb-color1);--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"width:104% !important;max-width:104% !important;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-18 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:100%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:1.92%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:1.92%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-separator fusion-full-width-sep\" style=\"align-self: center;margin-left: auto;margin-right: auto;margin-top:0px;margin-bottom:0px;width:100%;max-width:100%;\"><div class=\"fusion-separator-border sep-single sep-dotted\" style=\"--awb-height:20px;--awb-amount:20px;--awb-sep-color:#557d9f;border-color:#557d9f;border-top-width:8px;\"><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div id=\"moruroa-creation-contemporaine\" class=\"fusion-container-anchor\"><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-9 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background hundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-padding-top:55px;--awb-padding-right:6%;--awb-padding-bottom:65px;--awb-padding-left:6%;--awb-background-color:var(--awb-color1);--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"width:104% !important;max-width:104% !important;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-19 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column fusion-flex-align-self-flex-start\" style=\"--awb-bg-blend:overlay;--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:100%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:1.92%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:1.92%;--awb-width-medium:100%;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-11\" style=\"--awb-text-color:#06617d;\"><div style=\"max-width: 1180px;margin: 0 auto;color: #06617d\">\n<div style=\"padding: 26px 26px 30px 26px;background: #f3eadf;border-top: 6px solid #925f36;margin-bottom: 26px\">\n<h3 style=\"margin: 0 0 12px 0;color: #06617d;line-height: 1.22;font-weight: bold\">De Moruroa \u00e0 la cr\u00e9ation contemporaine<\/h3>\n<p style=\"margin: 0 0 22px 0;color: #925f36;font-weight: bold\">En partenariat avec le Centre des M\u00e9tiers d\u2019Art de la Polyn\u00e9sie fran\u00e7aise<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;line-height: 1.58;color: #06617d\">\n<p style=\"margin-top: 0\"><span style=\"float: left;font-size: 3.4em;line-height: .82;padding: 6px 8px 0 0;color: #925f36;font-weight: 800\">\u00c0<\/span> partir de quatre troncs de \u2018aito de Moruroa, deux \u00e9tudiants du BPMA Sculpture du Centre des M\u00e9tiers d\u2019Art de la Polyn\u00e9sie fran\u00e7aise, Tahurai IPUTOA et Tuavai TEINAORE, ont r\u00e9alis\u00e9 quatre \u0153uvres monumentales.<\/p>\n<p>Un to\u2019o revisit\u00e9, un \u2018\u016bmete r\u0101\u2019au, un tutua g\u00e9ant et un p\u016b donnent une nouvelle forme \u00e0 cette mati\u00e8re charg\u00e9e d\u2019histoire. Ces cr\u00e9ations r\u00e9interpr\u00e8tent des objets issus du patrimoine polyn\u00e9sien et invitent \u00e0 porter un regard renouvel\u00e9 sur la m\u00e9moire, la transmission et l\u2019histoire de Moruroa.<\/p>\n<p>Ces \u0153uvres in\u00e9dites seront d\u00e9voil\u00e9es lors de l\u2019\u00e9v\u00e8nement ALD\u00c9BARAN \u2013 MORUROA | ONO &lsquo;AHURU MATAHITI !<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-20 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:100%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:1.92%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:1.92%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-image-carousel fusion-image-carousel-auto fusion-image-carousel-1 lightbox-enabled\"><div class=\"awb-carousel awb-swiper awb-swiper-carousel awb-carousel--carousel awb-swiper-dots-position-bottom\" data-layout=\"carousel\" data-autoplay=\"no\" data-autoplayspeed=\"2500\" data-autoplaypause=\"no\" data-loop=\"yes\" data-columns=\"5\" data-columnsmedium=\"1\" data-columnssmall=\"1\" data-itemmargin=\"13\" data-itemwidth=\"180\" data-touchscroll=\"no\" data-freemode=\"no\" data-imagesize=\"auto\" data-scrollitems=\"0\" data-scrollitems-medium=\"0\" data-scrollitems-small=\"0\" data-centeredslides=\"no\" data-rotationangle=\"50\" data-depth=\"100\" data-speed=\"500\" data-shadow=\"no\" data-pagination=\"bullets\" style=\"--awb-arrow-size:32px;--awb-arrow-box-width:48px;--awb-arrow-box-height:48px;--awb-arrow-bgcolor:#243b4b;--awb-arrow-color:#ffffff;--awb-arrow-hover-bgcolor:#243b4b;--awb-arrow-hover-color:#ffffff;--awb-arrow-border-radius-top-left:50%;--awb-arrow-border-radius-top-right:50%;--awb-arrow-border-radius-bottom-right:50%;--awb-arrow-border-radius-bottom-left:50%;--awb-dots-align:center;\"><div class=\"swiper-wrapper awb-image-carousel-wrapper fusion-flex-align-items-center\"><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_1]\" data-title=\"730713527 991267537217094 5536754764459386868 N\" aria-label=\"730713527 991267537217094 5536754764459386868 N\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730713527_991267537217094_5536754764459386868_n-800x600.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730713527_991267537217094_5536754764459386868_n.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730713527_991267537217094_5536754764459386868_n-200x150.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730713527_991267537217094_5536754764459386868_n-400x300.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730713527_991267537217094_5536754764459386868_n-600x450.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730713527_991267537217094_5536754764459386868_n-800x600.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730713527_991267537217094_5536754764459386868_n.jpg 1024w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_1]\" data-title=\"730949265 991268600550321 1928729251667058254 N\" aria-label=\"730949265 991268600550321 1928729251667058254 N\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730949265_991268600550321_1928729251667058254_n-1200x900.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"2048\" height=\"1536\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730949265_991268600550321_1928729251667058254_n.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730949265_991268600550321_1928729251667058254_n-200x150.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730949265_991268600550321_1928729251667058254_n-400x300.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730949265_991268600550321_1928729251667058254_n-600x450.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730949265_991268600550321_1928729251667058254_n-800x600.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730949265_991268600550321_1928729251667058254_n-1200x900.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730949265_991268600550321_1928729251667058254_n.jpg 2048w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_1]\" data-title=\"730732422 991225950554586 5046511016515546494 N\" aria-label=\"730732422 991225950554586 5046511016515546494 N\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730732422_991225950554586_5046511016515546494_n-1200x900.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"2048\" height=\"1536\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730732422_991225950554586_5046511016515546494_n.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730732422_991225950554586_5046511016515546494_n-200x150.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730732422_991225950554586_5046511016515546494_n-400x300.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730732422_991225950554586_5046511016515546494_n-600x450.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730732422_991225950554586_5046511016515546494_n-800x600.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730732422_991225950554586_5046511016515546494_n-1200x900.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730732422_991225950554586_5046511016515546494_n.jpg 2048w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_1]\" data-title=\"730695951 991225863887928 5740321047781837704 N\" aria-label=\"730695951 991225863887928 5740321047781837704 N\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730695951_991225863887928_5740321047781837704_n-1200x900.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"2048\" height=\"1536\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730695951_991225863887928_5740321047781837704_n.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730695951_991225863887928_5740321047781837704_n-200x150.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730695951_991225863887928_5740321047781837704_n-400x300.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730695951_991225863887928_5740321047781837704_n-600x450.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730695951_991225863887928_5740321047781837704_n-800x600.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730695951_991225863887928_5740321047781837704_n-1200x900.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730695951_991225863887928_5740321047781837704_n.jpg 2048w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_1]\" data-title=\"730689083 991267987217049 2455947537336381909 N\" aria-label=\"730689083 991267987217049 2455947537336381909 N\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730689083_991267987217049_2455947537336381909_n-1200x777.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"2048\" height=\"1326\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730689083_991267987217049_2455947537336381909_n.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730689083_991267987217049_2455947537336381909_n-200x129.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730689083_991267987217049_2455947537336381909_n-400x259.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730689083_991267987217049_2455947537336381909_n-600x388.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730689083_991267987217049_2455947537336381909_n-800x518.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730689083_991267987217049_2455947537336381909_n-1200x777.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730689083_991267987217049_2455947537336381909_n.jpg 2048w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_1]\" data-title=\"730629162 991268820550299 4942904434237002547 N\" aria-label=\"730629162 991268820550299 4942904434237002547 N\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730629162_991268820550299_4942904434237002547_n-1200x900.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"2048\" height=\"1536\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730629162_991268820550299_4942904434237002547_n.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730629162_991268820550299_4942904434237002547_n-200x150.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730629162_991268820550299_4942904434237002547_n-400x300.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730629162_991268820550299_4942904434237002547_n-600x450.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730629162_991268820550299_4942904434237002547_n-800x600.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730629162_991268820550299_4942904434237002547_n-1200x900.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730629162_991268820550299_4942904434237002547_n.jpg 2048w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_1]\" data-title=\"730621360 991268170550364 9112526838823476100 N\" aria-label=\"730621360 991268170550364 9112526838823476100 N\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730621360_991268170550364_9112526838823476100_n-1200x1600.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"1536\" height=\"2048\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730621360_991268170550364_9112526838823476100_n.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730621360_991268170550364_9112526838823476100_n-200x267.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730621360_991268170550364_9112526838823476100_n-400x533.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730621360_991268170550364_9112526838823476100_n-600x800.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730621360_991268170550364_9112526838823476100_n-800x1067.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730621360_991268170550364_9112526838823476100_n-1200x1600.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730621360_991268170550364_9112526838823476100_n.jpg 1536w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_1]\" data-title=\"730621209 991225843887930 5765931921229392125 N\" aria-label=\"730621209 991225843887930 5765931921229392125 N\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730621209_991225843887930_5765931921229392125_n-1200x900.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"2048\" height=\"1536\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730621209_991225843887930_5765931921229392125_n.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730621209_991225843887930_5765931921229392125_n-200x150.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730621209_991225843887930_5765931921229392125_n-400x300.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730621209_991225843887930_5765931921229392125_n-600x450.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730621209_991225843887930_5765931921229392125_n-800x600.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730621209_991225843887930_5765931921229392125_n-1200x900.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730621209_991225843887930_5765931921229392125_n.jpg 2048w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_1]\" data-title=\"730570667 991225967221251 5504439027046924916 N\" aria-label=\"730570667 991225967221251 5504439027046924916 N\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730570667_991225967221251_5504439027046924916_n-1200x1600.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"1536\" height=\"2048\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730570667_991225967221251_5504439027046924916_n.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730570667_991225967221251_5504439027046924916_n-200x267.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730570667_991225967221251_5504439027046924916_n-400x533.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730570667_991225967221251_5504439027046924916_n-600x800.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730570667_991225967221251_5504439027046924916_n-800x1067.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730570667_991225967221251_5504439027046924916_n-1200x1600.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730570667_991225967221251_5504439027046924916_n.jpg 1536w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_1]\" data-title=\"730487536 991225920554589 192883271784212719 N\" aria-label=\"730487536 991225920554589 192883271784212719 N\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730487536_991225920554589_192883271784212719_n-1200x1600.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"1536\" height=\"2048\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730487536_991225920554589_192883271784212719_n.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730487536_991225920554589_192883271784212719_n-200x267.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730487536_991225920554589_192883271784212719_n-400x533.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730487536_991225920554589_192883271784212719_n-600x800.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730487536_991225920554589_192883271784212719_n-800x1067.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730487536_991225920554589_192883271784212719_n-1200x1600.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730487536_991225920554589_192883271784212719_n.jpg 1536w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_1]\" data-title=\"730245000 991268723883642 7550883569309199769 N\" aria-label=\"730245000 991268723883642 7550883569309199769 N\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730245000_991268723883642_7550883569309199769_n-1200x900.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"2048\" height=\"1536\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730245000_991268723883642_7550883569309199769_n.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730245000_991268723883642_7550883569309199769_n-200x150.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730245000_991268723883642_7550883569309199769_n-400x300.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730245000_991268723883642_7550883569309199769_n-600x450.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730245000_991268723883642_7550883569309199769_n-800x600.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730245000_991268723883642_7550883569309199769_n-1200x900.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730245000_991268723883642_7550883569309199769_n.jpg 2048w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_1]\" data-title=\"729964757 991267633883751 4280336638100412506 N\" aria-label=\"729964757 991267633883751 4280336638100412506 N\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729964757_991267633883751_4280336638100412506_n-800x600.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729964757_991267633883751_4280336638100412506_n.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729964757_991267633883751_4280336638100412506_n-200x150.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729964757_991267633883751_4280336638100412506_n-400x300.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729964757_991267633883751_4280336638100412506_n-600x450.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729964757_991267633883751_4280336638100412506_n-800x600.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729964757_991267633883751_4280336638100412506_n.jpg 1024w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_1]\" data-title=\"729897126 991268213883693 2016701418605771464 N\" aria-label=\"729897126 991268213883693 2016701418605771464 N\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729897126_991268213883693_2016701418605771464_n-1200x1600.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"1536\" height=\"2048\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729897126_991268213883693_2016701418605771464_n.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729897126_991268213883693_2016701418605771464_n-200x267.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729897126_991268213883693_2016701418605771464_n-400x533.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729897126_991268213883693_2016701418605771464_n-600x800.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729897126_991268213883693_2016701418605771464_n-800x1067.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729897126_991268213883693_2016701418605771464_n-1200x1600.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729897126_991268213883693_2016701418605771464_n.jpg 1536w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_1]\" data-title=\"729828974 991268663883648 3325628003393985605 N\" aria-label=\"729828974 991268663883648 3325628003393985605 N\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729828974_991268663883648_3325628003393985605_n-1200x900.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"2048\" height=\"1536\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729828974_991268663883648_3325628003393985605_n.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729828974_991268663883648_3325628003393985605_n-200x150.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729828974_991268663883648_3325628003393985605_n-400x300.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729828974_991268663883648_3325628003393985605_n-600x450.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729828974_991268663883648_3325628003393985605_n-800x600.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729828974_991268663883648_3325628003393985605_n-1200x900.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729828974_991268663883648_3325628003393985605_n.jpg 2048w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_1]\" data-title=\"729629646 991225997221248 6816173234592620294 N\" aria-label=\"729629646 991225997221248 6816173234592620294 N\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729629646_991225997221248_6816173234592620294_n-1200x777.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"2048\" height=\"1326\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729629646_991225997221248_6816173234592620294_n.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729629646_991225997221248_6816173234592620294_n-200x129.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729629646_991225997221248_6816173234592620294_n-400x259.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729629646_991225997221248_6816173234592620294_n-600x388.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729629646_991225997221248_6816173234592620294_n-800x518.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729629646_991225997221248_6816173234592620294_n-1200x777.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729629646_991225997221248_6816173234592620294_n.jpg 2048w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_1]\" data-title=\"729275991 991268237217024 7449840956974182905 N\" aria-label=\"729275991 991268237217024 7449840956974182905 N\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729275991_991268237217024_7449840956974182905_n-1200x900.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"2048\" height=\"1536\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729275991_991268237217024_7449840956974182905_n.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729275991_991268237217024_7449840956974182905_n-200x150.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729275991_991268237217024_7449840956974182905_n-400x300.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729275991_991268237217024_7449840956974182905_n-600x450.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729275991_991268237217024_7449840956974182905_n-800x600.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729275991_991268237217024_7449840956974182905_n-1200x900.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/729275991_991268237217024_7449840956974182905_n.jpg 2048w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_1]\" data-title=\"728772536 991268077217040 8614050947925478111 N\" aria-label=\"728772536 991268077217040 8614050947925478111 N\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/728772536_991268077217040_8614050947925478111_n-1200x900.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"2048\" height=\"1536\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/728772536_991268077217040_8614050947925478111_n.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/728772536_991268077217040_8614050947925478111_n-200x150.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/728772536_991268077217040_8614050947925478111_n-400x300.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/728772536_991268077217040_8614050947925478111_n-600x450.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/728772536_991268077217040_8614050947925478111_n-800x600.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/728772536_991268077217040_8614050947925478111_n-1200x900.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/728772536_991268077217040_8614050947925478111_n.jpg 2048w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_1]\" data-title=\"730558916 991225810554600 1617471416634919182 N\" aria-label=\"730558916 991225810554600 1617471416634919182 N\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730558916_991225810554600_1617471416634919182_n-1200x1500.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"1529\" height=\"1911\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730558916_991225810554600_1617471416634919182_n.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730558916_991225810554600_1617471416634919182_n-200x250.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730558916_991225810554600_1617471416634919182_n-400x500.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730558916_991225810554600_1617471416634919182_n-600x750.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730558916_991225810554600_1617471416634919182_n-800x1000.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730558916_991225810554600_1617471416634919182_n-1200x1500.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/730558916_991225810554600_1617471416634919182_n.jpg 1529w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"awb-swiper-button awb-swiper-button-prev\"><i class=\"awb-icon-angle-left\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/div><div class=\"awb-swiper-button awb-swiper-button-next\"><i class=\"awb-icon-angle-right\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-10 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background hundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-padding-top:18px;--awb-padding-right:0px;--awb-padding-bottom:18px;--awb-padding-left:0px;--awb-background-color:var(--awb-color1);--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"width:104% !important;max-width:104% !important;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-21 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:100%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:1.92%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:1.92%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-separator fusion-full-width-sep\" style=\"align-self: center;margin-left: auto;margin-right: auto;margin-top:0px;margin-bottom:0px;width:100%;max-width:100%;\"><div class=\"fusion-separator-border sep-single sep-dotted\" style=\"--awb-height:20px;--awb-amount:20px;--awb-sep-color:#557d9f;border-color:#557d9f;border-top-width:8px;\"><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div id=\"expo-pomery\" class=\"fusion-container-anchor\"><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-11 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background hundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-padding-top:55px;--awb-padding-right:6%;--awb-padding-bottom:25px;--awb-padding-left:6%;--awb-background-color:var(--awb-color1);--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"width:104% !important;max-width:104% !important;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-22 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:100%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:1.92%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:1.92%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-title title fusion-title-11 fusion-sep-none fusion-title-center fusion-title-text fusion-title-size-two\" style=\"--awb-text-color:#06617d;--awb-margin-bottom:3%;--awb-margin-top-small:0px;--awb-margin-right-small:0px;--awb-margin-bottom-small:20px;--awb-margin-left-small:0px;\"><h2 class=\"fusion-title-heading title-heading-center\" style=\"margin:0;text-transform:none;\"><span style=\"font-size: 14pt\">Exposition photographique de Julie Pomery<!--ScriptorEndFragment--><\/span><\/h2><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-23 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:100%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:1.92%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:1.92%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-12\"><div style=\"max-width: 1180px;margin: 0 auto;color: #06617d\">\n<div style=\"padding: 26px 26px 30px 26px;background: #f3eadf;border-top: 6px solid #925f36;margin-bottom: 26px\">\n<h3 style=\"margin: 0 0 12px 0;color: #06617d;line-height: 1.22;font-weight: bold\">Julie Pomery<\/h3>\n<p style=\"margin: 0 0 22px 0;color: #925f36;font-weight: bold\">Caroline DESBOIS-DALMON<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"column-count: 2;column-gap: 42px;text-align: justify;line-height: 1.58;color: #06617d\">\n<p><span style=\"float: left;font-size: 3.4em;line-height: .82;padding: 6px 8px 0 0;color: #925f36;font-weight: 800\">D<\/span>ipl\u00f4m\u00e9e de l\u2019\u00e9cole de photographie de Toulouse en 2003 (EPTA Toulouse), Julie Pomery s\u2019oriente vers des travaux de photo-journalisme. Elle privil\u00e9gie le noir et blanc, dont la sobri\u00e9t\u00e9 lui permet d\u2019aborder des sujets sensibles avec justesse, distance et intensit\u00e9. Son approche se caract\u00e9rise par la connivence qu\u2019elle sait instaurer avec les personnes qu\u2019elle approche.<\/p>\n<p>Aux \u00c9tats-Unis, en Angleterre, au S\u00e9n\u00e9gal, elle documente notamment les actions de l\u2019Institut de L\u00e9prologie de Dakar (ILAD), la vie et les pratiques religieuses des Mourides, ainsi que l\u2019inclusion d\u2019enfants en situation de handicap en \u00e9cole ordinaire.<\/p>\n<p>Pomery s\u2019int\u00e9resse ensuite aux cons\u00e9quences des essais nucl\u00e9aires men\u00e9s par l\u2019\u00c9tat fran\u00e7ais. Entre 2007 et 2010, elle consacre une part majeure de son travail \u00e0 rendre visibles leurs effets humains, m\u00e9moriels et paysagers, aupr\u00e8s des v\u00e9t\u00e9rans comme sur les territoires concern\u00e9s : France m\u00e9tropolitaine, Polyn\u00e9sie fran\u00e7aise et Alg\u00e9rie. Elle multiplie par la suite les voyages entre les Antilles et la Polyn\u00e9sie fran\u00e7aise o\u00f9 elle r\u00e9side d\u00e9sormais depuis plus de dix ans. C\u2019est sur l\u2019\u00eele de Moorea qu\u2019elle conjugue vie professionnelle, artistique et familiale.<\/p>\n<figure style=\"margin: 18px 0 22px 0;padding: 10px;background: #f3eadf;border-top: 4px solid #925f36\"><img decoding=\"async\" style=\"width: 100%;height: auto\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/Panneau-E205-legende_bd-scaled.jpg\" alt=\"Photographie de Julie Pomery li\u00e9e aux cons\u00e9quences des essais nucl\u00e9aires fran\u00e7ais\" \/><figcaption style=\"font-size: .86em;line-height: 1.35;color: #925f36;margin-top: 7px\"><strong>Photographie :<\/strong> Julie Pomery.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Motiv\u00e9e par l\u2019injustice qu\u2019elle \u00e9prouve face aux cons\u00e9quences des essais nucl\u00e9aires, Julie Pomery d\u00e9bute \u00e0 partir de 2007 un intense travail pr\u00e9paratoire autour d\u2019un projet consacr\u00e9 aux cons\u00e9quences des essais nucl\u00e9aires fran\u00e7ais. Pendant quatre ann\u00e9es, elle m\u00e8ne des recherches, partage des rencontres et produit des images autour de ce sujet. Son projet commence avec des v\u00e9t\u00e9rans, militaires comme civils, de ces campagnes d\u2019essais nucl\u00e9aires, rentr\u00e9s en France m\u00e9tropolitaine. \u00c0 Lyon, elle est soutenue par l\u2019Association des V\u00e9t\u00e9rans des Essais Nucl\u00e9aires (AVEN), co-fond\u00e9e par Bruno Barrillot, et le Centre de Documentation et de Recherche sur la Paix et les Conflits (CDRPC), \u00e9galement fond\u00e9 par Bruno Barrillot, Jean-Luc Thierry et Patrick Bouveret.<\/p>\n<p>Dans le sillage de ces activistes, elle part \u00e0 la rencontre des populations locales et \u00e0 la recherche des vestiges militaires en Polyn\u00e9sie fran\u00e7aise. En butte aux refus des autorit\u00e9s militaires de l\u2019\u00e9poque, elle n\u2019obtient pas d\u2019acc\u00e8s aux sites d\u2019exp\u00e9rimentations de Moruroa ni de Fangataufa, dont l\u2019acc\u00e8s est r\u00e9glement\u00e9. C\u2019est avec le soutien de l\u2019association Moruroa e T\u0101tou, et plus sp\u00e9cifiquement de John Doom, Roland Oldham et Bruno Barrillot, qu\u2019elle organise sa venue en Polyn\u00e9sie entre avril et juillet 2008. Leur accueil et leurs indications lui permettent de concr\u00e9tiser son projet et l\u2019orientent vers des lieux et des personnes qui refl\u00e8tent le v\u00e9cu nucl\u00e9aire des territoires.<\/p>\n<p>Ce s\u00e9jour de trois mois lui permet de rencontrer les acteur\u00b7rice\u00b7s locaux de cet h\u00e9ritage nucl\u00e9aire puis de r\u00e9aliser des photographies. Elle effectue des vues paysag\u00e8res et des portraits doubl\u00e9s d\u2019entretiens, d\u2019abord \u00e0 Tahiti puis dans les \u00eeles de Hao, Tureia et Mangareva. Ce projet photographique associe des clich\u00e9s de paysages et leurs acteur\u00b7rice\u00b7s qui t\u00e9moignent de leur m\u00e9moire nucl\u00e9aire.<\/p>\n<p>Guid\u00e9e par les populations locales, elle y photographie des paysages post-nucl\u00e9aires en noir et blanc, \u00e0 l\u2019aide d\u2019un Hasselblad 503cw 6&#215;6 argentique avec des pellicules Ilford HP5 format 120-400 ISO. Elle instaure aussi un \u00e9change avec des acteur\u00b7rice\u00b7s de ces \u00eeles qui lui offrent leur t\u00e9moignage et leur image. Ils\u00b7elles posent ainsi face \u00e0 l\u2019objectif et racontent leur v\u00e9cu nucl\u00e9aire.<\/p>\n<p>Elle r\u00e9alise ainsi des images in\u00e9dites des paysages impact\u00e9s, juste avant les \u00ab r\u00e9habilitations \u00bb des sites. Ces lieux d\u00e9sormais disparus connaissent alors des travaux, qui ont pris du retard ou qui viennent de d\u00e9buter. Parfois, comme \u00e0 Hao, elle arrive bien avant les travaux de d\u00e9molition. Les images de Julie Pomery t\u00e9moignent du traumatisme des 193 explosions nucl\u00e9aires et r\u00e9v\u00e8lent ce que les op\u00e9rations de r\u00e9habilitation militaire fran\u00e7aises ont largement effac\u00e9 par leurs op\u00e9rations de \u00ab d\u00e9mant\u00e8lement \u00bb, notamment dans les \u00eeles nucl\u00e9aris\u00e9es de Hao, Tahiti, Mangareva et Tureia. Elle r\u00e9v\u00e8le l\u2019impact continu de la toxicit\u00e9 coloniale sur les paysages et les communaut\u00e9s qui les habitent.<\/p>\n<p>\u00c0 son retour en m\u00e9tropole, elle tente de finaliser le projet mais \u00e9prouve une tr\u00e8s grande difficult\u00e9 \u00e0 faire publier ces images. Elle se heurte aussi \u00e0 l\u2019impossibilit\u00e9 de se rendre en Alg\u00e9rie \u00e0 la rencontre des populations nomades du Sahara et \u00e0 la recherche des vestiges militaires, comme le pr\u00e9voyait le troisi\u00e8me volet de son projet. Elle finit alors par se rendre \u00e0 l\u2019\u00e9vidence du moment : une exposition itin\u00e9rante ou une publication ne sont ni accept\u00e9es ni soutenues par le monde \u00e9ditorial. Elle cesse donc en 2010 de tenter de valoriser son travail, mais les archives de Julie Pomery l\u2019ont suivie au cours des \u00e9tapes de sa vie. Elle souhaite d\u00e9sormais les partager comme un h\u00e9ritage des exp\u00e9rimentations nucl\u00e9aires dans les territoires du Pacifique sous souverainet\u00e9 fran\u00e7aise.<\/p>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: right\"><strong>Caroline DESBOIS-DALMON<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-12 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background hundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-padding-top:18px;--awb-padding-right:0px;--awb-padding-bottom:18px;--awb-padding-left:0px;--awb-background-color:var(--awb-color1);--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"width:104% !important;max-width:104% !important;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-24 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:100%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:1.92%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:1.92%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-separator fusion-full-width-sep\" style=\"align-self: center;margin-left: auto;margin-right: auto;margin-top:0px;margin-bottom:0px;width:100%;max-width:100%;\"><div class=\"fusion-separator-border sep-single sep-dotted\" style=\"--awb-height:20px;--awb-amount:20px;--awb-sep-color:#557d9f;border-color:#557d9f;border-top-width:8px;\"><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div id=\"fresque-tipaerui\" class=\"fusion-container-anchor\"><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-13 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background hundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-padding-top:55px;--awb-padding-right:6%;--awb-padding-bottom:65px;--awb-padding-left:6%;--awb-background-color:var(--awb-color1);--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"width:104% !important;max-width:104% !important;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-25 fusion_builder_column_3_5 3_5 fusion-flex-column fusion-flex-align-self-flex-start\" style=\"--awb-bg-blend:overlay;--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:60%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:3.2%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:3.2%;--awb-width-medium:100%;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-13\" style=\"--awb-text-color:#06617d;\"><div style=\"max-width: 1180px;margin: 0 auto;color: #06617d\">\n<div style=\"padding: 26px 26px 30px 26px;background: #f3eadf;border-top: 6px solid #925f36;margin-bottom: 26px\">\n<h3 style=\"margin: 0 0 12px 0;color: #06617d;line-height: 1.22;font-weight: bold\">Inauguration de la fresque murale au coll\u00e8ge de Tipaerui<\/h3>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;line-height: 1.58;color: #06617d\">\n<p style=\"margin-top: 0\"><span style=\"float: left;font-size: 3.4em;line-height: .82;padding: 6px 8px 0 0;color: #925f36;font-weight: 800\">U<\/span>ne fresque murale a \u00e9t\u00e9 inaugur\u00e9e au coll\u00e8ge de Tipaerui afin de sensibiliser les jeunes g\u00e9n\u00e9rations \u00e0 l\u2019histoire des essais nucl\u00e9aires en Polyn\u00e9sie fran\u00e7aise et \u00e0 leurs cons\u00e9quences.<\/p>\n<p>\u00c0 travers la cr\u00e9ation artistique, ce projet contribue \u00e0 faire vivre une m\u00e9moire collective essentielle, en l\u2019inscrivant dans un lieu fr\u00e9quent\u00e9 au quotidien par les \u00e9l\u00e8ves.<\/p>\n<p>La DSCEN remercie les \u00e9l\u00e8ves, les \u00e9quipes \u00e9ducatives et l\u2019ensemble des partenaires mobilis\u00e9s autour de cette r\u00e9alisation.<\/p>\n<p>La fresque a \u00e9t\u00e9 financ\u00e9e \u00e0 95\u00a0% par le Pays, dans le cadre de l\u2019engagement de la Polyn\u00e9sie fran\u00e7aise pour la transmission et la valorisation de cette m\u00e9moire.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><div class=\"fusion-image-carousel fusion-image-carousel-auto fusion-image-carousel-2 lightbox-enabled\" style=\"margin-top:6%;\"><div class=\"awb-carousel awb-swiper awb-swiper-carousel awb-carousel--carousel awb-swiper-dots-position-bottom\" data-layout=\"carousel\" data-autoplay=\"no\" data-autoplayspeed=\"2500\" data-autoplaypause=\"no\" data-loop=\"yes\" data-columns=\"5\" data-columnsmedium=\"1\" data-columnssmall=\"1\" data-itemmargin=\"13\" data-itemwidth=\"180\" data-touchscroll=\"no\" data-freemode=\"no\" data-imagesize=\"auto\" data-scrollitems=\"0\" data-scrollitems-medium=\"0\" data-scrollitems-small=\"0\" data-centeredslides=\"no\" data-rotationangle=\"50\" data-depth=\"100\" data-speed=\"500\" data-shadow=\"no\" data-pagination=\"bullets\" style=\"--awb-arrow-size:32px;--awb-arrow-box-width:48px;--awb-arrow-box-height:48px;--awb-arrow-bgcolor:#243b4b;--awb-arrow-color:#ffffff;--awb-arrow-border-radius-top-left:50%;--awb-arrow-border-radius-top-right:50%;--awb-arrow-border-radius-bottom-right:50%;--awb-arrow-border-radius-bottom-left:50%;--awb-dots-align:center;\"><div class=\"swiper-wrapper awb-image-carousel-wrapper fusion-flex-align-items-center\"><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_2]\" data-title=\"DSC07095\" aria-label=\"DSC07095\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07095-scaled.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"2560\" height=\"1440\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07095-scaled.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07095-200x113.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07095-400x225.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07095-600x338.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07095-800x450.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07095-1200x675.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07095-scaled.jpg 2560w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_2]\" data-title=\"DSC07216\" aria-label=\"DSC07216\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07216-scaled.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"2560\" height=\"1441\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07216-scaled.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07216-200x113.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07216-400x225.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07216-600x338.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07216-800x450.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07216-1200x675.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07216-scaled.jpg 2560w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_2]\" data-title=\"DSC07209\" aria-label=\"DSC07209\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07209-scaled.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"2560\" height=\"1440\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07209-scaled.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07209-200x113.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07209-400x225.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07209-600x338.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07209-800x450.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07209-1200x675.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07209-scaled.jpg 2560w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_2]\" data-title=\"DSC06894\" aria-label=\"DSC06894\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06894-scaled.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"2560\" height=\"1441\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06894-scaled.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06894-200x113.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06894-400x225.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06894-600x338.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06894-800x450.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06894-1200x675.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06894-scaled.jpg 2560w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_2]\" data-title=\"DSC06875\" aria-label=\"DSC06875\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06875-1-scaled.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"2560\" height=\"1440\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06875-1-scaled.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06875-1-200x113.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06875-1-400x225.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06875-1-600x338.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06875-1-800x450.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06875-1-1200x675.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06875-1-scaled.jpg 2560w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_2]\" data-title=\"DSC06841\" aria-label=\"DSC06841\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06841-1-scaled.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"2560\" height=\"1440\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06841-1-scaled.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06841-1-200x113.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06841-1-400x225.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06841-1-600x338.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06841-1-800x450.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06841-1-1200x675.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06841-1-scaled.jpg 2560w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_2]\" data-title=\"DSC07253\" aria-label=\"DSC07253\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07253-scaled.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"2560\" height=\"1440\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07253-scaled.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07253-200x113.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07253-400x225.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07253-600x338.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07253-800x450.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07253-1200x675.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC07253-scaled.jpg 2560w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_2]\" data-title=\"DSC06757\" aria-label=\"DSC06757\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06757-scaled.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"2560\" height=\"1440\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06757-scaled.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06757-200x113.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06757-400x225.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06757-600x338.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06757-800x450.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06757-1200x675.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06757-scaled.jpg 2560w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><div class=\"swiper-slide\"><div class=\"fusion-carousel-item-wrapper\"><div class=\"fusion-image-wrapper hover-type-zoomin\"><a data-rel=\"iLightbox[image_carousel_2]\" data-title=\"DSC06767\" aria-label=\"DSC06767\" href=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06767-scaled.jpg\" target=\"_self\"><img decoding=\"async\" width=\"2560\" height=\"1440\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06767-scaled.jpg\" class=\"attachment-full size-full\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06767-200x113.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06767-400x225.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06767-600x338.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06767-800x450.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06767-1200x675.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/06\/DSC06767-scaled.jpg 2560w\" sizes=\"(min-width: 2200px) 100vw, (min-width: 928px) 210px, (min-width: 856px) 262px, (min-width: 784px) 349px, (min-width: 712px) 524px, (min-width: 640px) 712px, \" \/><\/a><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"awb-swiper-button awb-swiper-button-prev\"><i class=\"awb-icon-angle-left\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/div><div class=\"awb-swiper-button awb-swiper-button-next\"><i class=\"awb-icon-angle-right\" aria-hidden=\"true\"><\/i><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-26 fusion_builder_column_2_5 2_5 fusion-flex-column fusion-flex-align-self-flex-start\" style=\"--awb-bg-blend:overlay;--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:40%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:9.6%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:4.8%;--awb-width-medium:100%;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-image-element\" style=\"text-align:center;--awb-caption-title-font-family:var(--h2_typography-font-family);--awb-caption-title-font-weight:var(--h2_typography-font-weight);--awb-caption-title-font-style:var(--h2_typography-font-style);--awb-caption-title-size:var(--h2_typography-font-size);--awb-caption-title-transform:var(--h2_typography-text-transform);--awb-caption-title-line-height:var(--h2_typography-line-height);--awb-caption-title-letter-spacing:var(--h2_typography-letter-spacing);\"><span class=\" fusion-imageframe imageframe-none imageframe-3 hover-type-none\"><img decoding=\"async\" width=\"400\" height=\"600\" title=\"Fresque Tipaerui\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/Fresque_tipaerui-400x600.jpg\" alt class=\"img-responsive wp-image-2303\" srcset=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/Fresque_tipaerui-200x300.jpg 200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/Fresque_tipaerui-400x600.jpg 400w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/Fresque_tipaerui-600x900.jpg 600w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/Fresque_tipaerui-800x1200.jpg 800w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/Fresque_tipaerui-1200x1800.jpg 1200w, https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/Fresque_tipaerui-scaled.jpg 1706w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, (max-width: 640px) 100vw, 400px\" \/><\/span><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-14 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background hundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-padding-top:18px;--awb-padding-right:0px;--awb-padding-bottom:18px;--awb-padding-left:0px;--awb-background-color:var(--awb-color1);--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"width:104% !important;max-width:104% !important;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-27 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:100%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:1.92%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:1.92%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-separator fusion-full-width-sep\" style=\"align-self: center;margin-left: auto;margin-right: auto;margin-top:0px;margin-bottom:0px;width:100%;max-width:100%;\"><div class=\"fusion-separator-border sep-single sep-dotted\" style=\"--awb-height:20px;--awb-amount:20px;--awb-sep-color:#557d9f;border-color:#557d9f;border-top-width:8px;\"><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div id=\"medias-en-parlent\" class=\"fusion-container-anchor\"><div class=\"fusion-fullwidth fullwidth-box fusion-builder-row-15 fusion-flex-container has-pattern-background has-mask-background hundred-percent-fullwidth non-hundred-percent-height-scrolling\" style=\"--awb-border-radius-top-left:0px;--awb-border-radius-top-right:0px;--awb-border-radius-bottom-right:0px;--awb-border-radius-bottom-left:0px;--awb-padding-top:55px;--awb-padding-right:6%;--awb-padding-bottom:25px;--awb-padding-left:6%;--awb-background-color:var(--awb-color1);--awb-flex-wrap:wrap;\" ><div class=\"fusion-builder-row fusion-row fusion-flex-align-items-flex-start fusion-flex-content-wrap\" style=\"width:104% !important;max-width:104% !important;margin-left: calc(-4% \/ 2 );margin-right: calc(-4% \/ 2 );\"><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-28 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:100%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:1.92%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:1.92%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-title title fusion-title-12 fusion-sep-none fusion-title-center fusion-title-text fusion-title-size-two\" style=\"--awb-text-color:#06617d;--awb-margin-bottom:3%;--awb-margin-top-small:0px;--awb-margin-right-small:0px;--awb-margin-bottom-small:20px;--awb-margin-left-small:0px;\"><h2 class=\"fusion-title-heading title-heading-center\" style=\"margin:0;text-transform:none;\"><span style=\"font-size: 14pt\">Ils en parlent dans les m\u00e9dias<!--ScriptorEndFragment--><\/span><\/h2><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-29 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-color:var(--awb-color1);--awb-bg-color-hover:var(--awb-color1);--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:100%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:1.92%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:1.92%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\" data-scroll-devices=\"small-visibility,medium-visibility,large-visibility\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-14\"><div style=\"max-width: 1180px;margin: 0 auto;color: #06617d\">\n<div style=\"padding: 26px 26px 30px 26px;background: #f3eadf;border-top: 6px solid #925f36;margin-bottom: 26px\">\n<h3 style=\"margin: 0 0 12px 0;color: #06617d;line-height: 1.22;font-weight: bold\">Lorsque le CEP et les essais nucl\u00e9aires en Polyn\u00e9sie fran\u00e7aise rel\u00e8vent autant d\u2019une histoire de la guerre froide que du r\u00e9cit franco-polyn\u00e9sien (1963-1996)<\/h3>\n<p style=\"margin: 0 0 22px 0;color: #925f36;font-weight: bold\">Manatea Taiarui<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"column-count: 2;column-gap: 42px;text-align: justify;line-height: 1.58;color: #06617d\">\n<p style=\"color: #06617d;margin-top: 0;margin-bottom: 10px\"><strong>Introduction : par-del\u00e0 le deuxi\u00e8me contact franco-polyn\u00e9sien<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"float: left;font-size: 3.4em;line-height: .82;padding: 6px 8px 0 0;color: #925f36;font-weight: 800\">L<\/span>es historiens fran\u00e7ais pr\u00e9sentent souvent l\u2019acquisition fran\u00e7aise de la bombe nucl\u00e9aire comme une entreprise solitaire, inscrite dans un r\u00e9cit national glorieux : arme ultime, gage de puissance et de prouesse technoscientifique effa\u00e7ant la d\u00e9faite de 1940 selon la volont\u00e9 du g\u00e9n\u00e9ral de Gaulle. Mais exp\u00e9rimenter l\u2019arme oblige \u00e0 sortir de cet isolement. Le programme d\u2019essais r\u00e9alis\u00e9 en Polyn\u00e9sie fran\u00e7aise entre 1963 et 1996 par le CEP s\u2019inscrit en r\u00e9alit\u00e9 dans un r\u00e9seau d\u2019\u00e9changes scientifiques et technologiques transnational, comme le souligne l\u2019historien Itty Abraham \u00e0 propos de l\u2019ensemble des programmes nucl\u00e9aires militaires, y compris \u00e9tatsunien.<\/p>\n<p>Cette histoire est donc internationale et transnationale : celle d\u2019un territoire en situation d\u2019imp\u00e9rialisme nucl\u00e9aire, o\u00f9 la France projette sa puissance par les sciences et technologies nucl\u00e9aires tout en imposant un rapport de force asym\u00e9trique \u00e0 la Polyn\u00e9sie fran\u00e7aise. Propagande, surveillance, secret, espionnage et oppositions structurent cette s\u00e9quence inscrite dans le r\u00e9cit classique de la guerre froide.<\/p>\n<p>Dans quelle mesure le CEP, outil national pour la dissuasion, place-t-il la Polyn\u00e9sie fran\u00e7aise au c\u0153ur de la guerre froide, par-del\u00e0 ses transformations locales ?<\/p>\n<p style=\"color: #06617d;margin-top: 22px;margin-bottom: 10px\"><strong>I \u2013 La dimension transnationale de la construction du CEP (1963-1966)<\/strong><\/p>\n<p>Entre 1963 et 1966, les architectes du CEP, au premier rang desquels le g\u00e9n\u00e9ral Jean Thiry, s\u2019inspirent des installations \u00e9tatsuniennes des Marshall et britanniques de Kiritimati. Renseignements \u00e9tatsuniens et britanniques sur l\u2019am\u00e9nagement des champs de tir, la mise en \u0153uvre des armes, les dispositifs de protection ou le suivi de la radioactivit\u00e9 sont rassembl\u00e9s par les exp\u00e9rimentateurs fran\u00e7ais pour combler leurs lacunes techniques.<\/p>\n<p>L\u2019implantation du CEP suppose aussi d\u2019\u00e9laborer un dispositif de s\u00fbret\u00e9 pour prot\u00e9ger les populations du danger radiologique et \u00e9viter tout contentieux international, dans un cadre scientifique mondial o\u00f9, comme le souligne la sociologue Soraya Boudia, les normes de radioprotection ne sont pas encore stabilis\u00e9es au sein de l\u2019AIEA et de l\u2019OMS. Localement, cette exigence oblige militaires et scientifiques \u00e0 cartographier la Polyn\u00e9sie fran\u00e7aise <strong>(figure 1)<\/strong> et \u00e0 en \u00e9tudier la m\u00e9t\u00e9orologie, longtemps n\u00e9glig\u00e9e par l\u2019\u00c9tat colonial.<\/p>\n<p>Dans cet environnement transnational, pionnier mais secret, certains Polyn\u00e9siens ne restent pas passifs. L\u2019action antinucl\u00e9aire de John Teariki, unique d\u00e9put\u00e9 de Polyn\u00e9sie fran\u00e7aise, qui cherche \u00e0 comprendre les risques sanitaires des tirs gr\u00e2ce \u00e0 son r\u00e9seau scientifique transnational, r\u00e9v\u00e8le la capacit\u00e9 d\u2019action des habitants. Il ne peut toutefois emp\u00eacher, seul, la tenue des essais atmosph\u00e9riques de 1966 \u00e0 1974, bient\u00f4t confront\u00e9s \u00e0 la pression internationale.<\/p>\n<figure style=\"margin: 18px 0 22px 0;padding: 10px;background: #f3eadf;border-top: 4px solid #925f36\"><img decoding=\"async\" style=\"width: 100%;height: auto\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/cartographie.png\" alt=\"Reconnaissance de Moruroa par la mission Durcos\" \/><figcaption style=\"font-size: .86em;line-height: 1.35;color: #925f36;margin-top: 7px\"><strong>Figure 1 :<\/strong> Reconnaissance de Moruroa par la mission Durcos, mai 1962.<br \/>\nSource : SHD, 13 R 132\/1. Cartographie : \u00a9 Benjamin Furst, CRESAT, 2021.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"color: #06617d;margin-top: 22px;margin-bottom: 10px\"><strong>II \u2013 Les essais atmosph\u00e9riques \u00e0 l\u2019\u00e9preuve de leurs retomb\u00e9es radioactives (1966-1974)<\/strong><\/p>\n<p>Pour l\u00e9gitimer ses essais atmosph\u00e9riques, pourtant interdits par les deux puissances \u00e9tatsunienne et sovi\u00e9tique par le trait\u00e9 de Moscou de 1963, et dissimuler l\u2019aide britannique d\u00e9cisive dans la ma\u00eetrise de la formule thermonucl\u00e9aire en 1968, la France d\u00e9ploie sa diplomatie nucl\u00e9aire \u00e0 l\u2019\u00e9chelle internationale. Contest\u00e9e d\u00e8s les ann\u00e9es 1960 par les pays du Pacifique \u2014 Nouvelle-Z\u00e9lande, Australie, Fidji, P\u00e9rou, Chili \u2014 elle neutralise les controverses sur les retomb\u00e9es radioactives en livrant ses donn\u00e9es scientifiques aux Nations unies. Les rapports de l\u2019UNSCEAR de 1972-1973, bien qu\u2019\u00e9tablissant une hausse significative de la radioactivit\u00e9 dans l\u2019h\u00e9misph\u00e8re sud et des doses anormales de strontium 90 et d\u2019iode 131 dans le lait, restent favorables \u00e0 la France. Celle-ci justifie ainsi ses essais par l\u2019argument controvers\u00e9 de l\u2019innocuit\u00e9 en imputant la pollution aux tirs \u00e9tatsuniens, sovi\u00e9tiques et chinois conduits dans l\u2019h\u00e9misph\u00e8re nord.<\/p>\n<p>Par les essais, la guerre froide se projette en Polyn\u00e9sie fran\u00e7aise \u00e0 travers l\u2019espionnage. \u00c9tats-Unis, URSS, Royaume-Uni et Chine surveillent de pr\u00e8s le CEP, par terre, mer et air : avions U-2, KC-135 et B-52 \u00e9tatsuniens <strong>(figure 2)<\/strong>, Victor SR2 britanniques, sous-marins et navires sovi\u00e9tiques et chinois. \u00c0 chaque tir, ces appareils convergent pr\u00e8s de Moruroa et Fangataufa pour observer les essais et pr\u00e9lever des d\u00e9bris radioactifs, afin d\u2019\u00e9valuer la puissance et la composition de la bombe fran\u00e7aise. Ces dynamiques, conjugu\u00e9es \u00e0 la pression internationale, poussent la France vers les essais souterrains.<\/p>\n<figure style=\"margin: 18px 0 22px 0;padding: 10px;background: #f3eadf;border-top: 4px solid #925f36\"><img decoding=\"async\" style=\"width: 100%;height: auto\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/ravitaillement.jpg\" alt=\"KC-135 \u00e9tatsunien escort\u00e9 par un \u00c9tendard IV\" \/><figcaption style=\"font-size: .86em;line-height: 1.35;color: #925f36;margin-top: 7px\"><strong>Figure 2 :<\/strong> Un KC-135 \u00e9tatsunien n\u00e9cessitant un ravitaillement \u00e0 Tahiti est escort\u00e9 par un \u00c9tendard IV, 3 juillet 1966.<br \/>\nSource : SHD, GR 13 R 168.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"color: #06617d;margin-top: 22px;margin-bottom: 10px\"><strong>III \u2013 Les essais souterrains ou le paroxysme de l\u2019argument de l\u2019innocuit\u00e9 (1975-1996)<\/strong><\/p>\n<p>Pendant les essais souterrains, l\u2019absence de retomb\u00e9es radioactives ne signifie pas l\u2019absence de danger pour les travailleurs polyn\u00e9siens : certains plongeurs, charg\u00e9s de pr\u00e9lever des \u00e9chantillons au point z\u00e9ro, s\u2019exposent \u00e0 un risque de fuites radioactives. Face aux critiques persistantes, les autorit\u00e9s font face \u00e0 plusieurs accidents \u2014 explosion de la cuve Mekn\u00e8s, effondrement d\u2019une partie de la couronne de Moruroa en 1979 provoquant un tsunami \u2014 qui fragilisent l\u2019image d\u2019un savoir-faire ma\u00eetris\u00e9. Des missions scientifiques internationales \u2014 Haroun Tazieff, Hugh Atkinson, Jacques-Yves Cousteau entre 1982 et 1987, puis 21 m\u00e9decins en 1990 \u2014 sont organis\u00e9es pour maintenir l\u2019argument de l\u2019innocuit\u00e9.<\/p>\n<p>Ces initiatives n\u2019emp\u00eachent pas les \u00e9meutes de Papeete du 6 septembre 1995, lors de la reprise des essais par Jacques Chirac apr\u00e8s le moratoire de Fran\u00e7ois Mitterrand : l\u2019a\u00e9roport est incendi\u00e9, puis la capitale conna\u00eet pillages et incendies. Ces \u00e9meutes consacrent la contestation antinucl\u00e9aire et la fin des essais en 1996.<\/p>\n<p style=\"color: #06617d;margin-top: 22px;margin-bottom: 10px\"><strong>Conclusion : des h\u00e9ritages qui perdurent<\/strong><\/p>\n<p>Vitrine du redressement fran\u00e7ais, les essais s\u2019inscrivent dans un imp\u00e9rialisme nucl\u00e9aire qui r\u00e9active les luttes anticoloniales en pleine guerre froide. T\u00e2tonnements scientifiques, h\u00e9sitations sur les seuils d\u2019exposition et lacunes sur les retomb\u00e9es radioactives alimentent les contestations. L\u2019argument de l\u2019innocuit\u00e9 perdure apr\u00e8s l\u2019arr\u00eat des essais, entre 1996 et 1998 : le DSCEN, cr\u00e9\u00e9 en 1998, succ\u00e8de \u00e0 la DIRCEN et assure d\u00e9sormais la surveillance des sites, r\u00e9v\u00e9lant l\u2019ampleur du travail scientifique restant \u00e0 accomplir, notamment en \u00e9pid\u00e9miologie et \u00e9cologie.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-30 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:100%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:1.92%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:1.92%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-separator fusion-full-width-sep\" style=\"align-self: center;margin-left: auto;margin-right: auto;margin-top:0px;margin-bottom:0px;width:100%;max-width:100%;\"><div class=\"fusion-separator-border sep-single sep-dotted\" style=\"--awb-height:20px;--awb-amount:20px;--awb-sep-color:#557d9f;border-color:#557d9f;border-top-width:8px;\"><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-31 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:100%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:1.92%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:1.92%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-15\"><div style=\"max-width: 1180px;margin: 0 auto;color: #06617d\">\n<div style=\"padding: 26px 26px 30px 26px;background: #f3eadf;border-top: 6px solid #925f36;margin-bottom: 26px\">\n<h3 style=\"margin: 0 0 12px 0;color: #06617d;line-height: 1.22;font-weight: bold\">Les Polyn\u00e9siens et le CEP, une histoire d\u2019agentivit\u00e9 (1963-1996)<\/h3>\n<p style=\"margin: 0 0 22px 0;color: #925f36;font-weight: bold\">Manatea Taiarui<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"column-count: 2;column-gap: 42px;text-align: justify;line-height: 1.58;color: #06617d\">\n<p style=\"color: #06617d;margin-top: 0;margin-bottom: 10px\"><strong>Introduction : une agentivit\u00e9 malgr\u00e9 l\u2019ignorance<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"float: left;font-size: 3.4em;line-height: .82;padding: 6px 8px 0 0;color: #925f36;font-weight: 800\">L<\/span>es essais nucl\u00e9aires sont une histoire polyn\u00e9sienne autant que fran\u00e7aise. \u00c9crire cette histoire, c\u2019est restituer l\u2019agentivit\u00e9 des Polyn\u00e9siens, soit leur capacit\u00e9 d\u2019agir et de se positionner dans un environnement o\u00f9 les autorit\u00e9s fran\u00e7aises contr\u00f4lent \u00e9troitement l\u2019acc\u00e8s \u00e0 l\u2019information.<\/p>\n<p>Propagande, \u00ab culture de l\u2019ignorance \u00bb selon l\u2019historienne Alyson Boyle, et minimisation du p\u00e9ril radiologique pour l\u2019historien Renaud Meltz structurent la vie quotidienne des habitants et travailleurs locaux. Pourtant, les Polyn\u00e9siens ne sont pas passifs durant les trente ann\u00e9es d\u2019exp\u00e9rimentations : ils ont des opinions et les expriment.<\/p>\n<p>Dans quelle mesure, malgr\u00e9 le secret entourant les tirs, les Polyn\u00e9siens se positionnent-ils face au CEP ?<\/p>\n<p style=\"color: #06617d;margin-top: 22px;margin-bottom: 10px\"><strong>I \u2013 Devant le fait accompli, les Polyn\u00e9siens et leurs \u00e9lus doivent se positionner malgr\u00e9 eux (1963-1966)<\/strong><\/p>\n<p>Lors de l\u2019implantation du CEP, l\u2019agentivit\u00e9 des Polyn\u00e9siens commence par le positionnement de leurs repr\u00e9sentants, un positionnement contraint par le manque d\u2019information. Les \u00e9lus de l\u2019Assembl\u00e9e territoriale, non inform\u00e9s de la prise de possession des atolls, se retrouvent devant le fait accompli et votent avec h\u00e9sitation la cession de Moruroa et Fangataufa en f\u00e9vrier 1964, alors que l\u2019arm\u00e9e construit les installations depuis avril 1963.<\/p>\n<p>Les autorit\u00e9s fran\u00e7aises se f\u00e9licitent n\u00e9anmoins d\u2019une acceptation progressive, qu\u2019elles attribuent aux retomb\u00e9es \u00e9conomiques du CEP comme l\u2019indique un bulletin de renseignement de novembre 1963 : \u00ab la masse tahitienne reste assez indiff\u00e9rente aux jeux politiques men\u00e9s par ses \u00e9lus. Contrairement \u00e0 ceux-ci, les Polyn\u00e9siens sont sensibles aux avantages imm\u00e9diats que peut leur apporter le CEP, en particulier dans le domaine du travail \u00bb <strong>(figure 1)<\/strong>. Ce m\u00eame bulletin distingue les populations selon des crit\u00e8res ethniques r\u00e9v\u00e9lateurs des repr\u00e9sentations coloniales : les \u00ab Europ\u00e9ens \u00bb et les \u00ab Chinois \u00bb sont r\u00e9put\u00e9s favorables aux essais, les \u00ab demis \u00bb r\u00e9ticents par crainte de perdre leurs privil\u00e8ges, et les \u00ab Tahitiens \u00bb, les moins inform\u00e9s, plut\u00f4t favorables par opportunit\u00e9 salariale.<\/p>\n<p>Des voix s\u2019\u00e9l\u00e8vent pourtant. En avril 1964, des \u00e9lus Here Ai\u2019a d\u00e9noncent la venue des l\u00e9gionnaires. En juin 1964, Elvina Pomare, descendante de Pomare V, accuse la France de trahir les engagements pris envers son a\u00efeul. En f\u00e9vrier 1966, des lyc\u00e9ennes, soutenues par leurs enseignants, protestent contre le projet d\u2019installation de bordels militaires. Entre 1963 et 1966, John Teariki multiplie les interventions pour interroger l\u2019\u00c9tat sur les dangers radiologiques.<\/p>\n<p>Ces prises de position t\u00e9moignent d\u2019une soci\u00e9t\u00e9 polyn\u00e9sienne loin d\u2019\u00eatre passive, m\u00eame si ses habitants demeurent largement tenus \u00e0 l\u2019\u00e9cart de l\u2019information sur les risques radiologiques, au nom de la modernit\u00e9 nucl\u00e9aire et du d\u00e9veloppement \u00e9conomique.<\/p>\n<figure style=\"margin: 18px 0 22px 0;padding: 10px;background: #f3eadf;border-top: 4px solid #925f36\"><img decoding=\"async\" style=\"width: 100%;height: auto\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/f8420433-860b-468a-9b6e-914000d742c9.png\" alt=\"Travailleurs polyn\u00e9siens au port de Moruroa en 1966\" \/><figcaption style=\"font-size: .86em;line-height: 1.35;color: #925f36;margin-top: 7px\"><strong>Figure 1 :<\/strong> Travailleurs polyn\u00e9siens au port de Moruroa en 1966.<br \/>\nSource : F 66-184 RC257, \u00a9 Robert Antoine\/ECPAD\/D\u00e9fense.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"color: #06617d;margin-top: 22px;margin-bottom: 10px\"><strong>II \u2013 Pendant les campagnes de tir, la culture de l\u2019ignorance est gage de la modernit\u00e9 nucl\u00e9aire (1966-1995)<\/strong><\/p>\n<p>Les Polyn\u00e9siens r\u00e9ceptionnent diversement le risque radiologique. Le Here Ai\u2019a, \u00e0 travers son bulletin r\u00e9dig\u00e9 par Henri Bouvier, diffuse un savoir militant sur les dangers des essais, articul\u00e9 aux id\u00e9es autonomistes \u00e9mergentes. En mars 1967, il y reprend notamment les travaux scientifiques de Jean Rostand sur les contaminations radiobiologiques.<\/p>\n<p>Mais la majorit\u00e9 de la population, convaincue par la promesse d\u2019une modernit\u00e9 heureuse, n\u2019a pas conscience du danger radiologique : une ignorance entretenue par le verrouillage \u00e9tatique de l\u2019information. Certains Polyn\u00e9siens s\u2019adaptent et vivent la modernit\u00e9 nucl\u00e9aire sans la percevoir comme mena\u00e7ante. La bombe s\u2019invite jusqu\u2019\u00e0 l\u2019intimit\u00e9 : le journaliste et artiste Maco Tevane avoue ainsi \u00ab qu\u2019on puisse tomber amoureux de la bombe \u00bb, sans pour autant adh\u00e9rer \u00e0 la politique fran\u00e7aise.<\/p>\n<p>Le cas des travailleurs illustre cette acceptabilit\u00e9 : entre 1963 et 1996, entre 10 000 et 15 000 Polyn\u00e9siens travaillent pour le CEP, le CEA ou les entreprises associ\u00e9es selon les sociologues Pieter de Vries et Han Seur, attir\u00e9s par des salaires parfois trois fois sup\u00e9rieurs \u00e0 leurs revenus ant\u00e9rieurs. Les mesures de s\u00e9curit\u00e9 leur sont communiqu\u00e9es sans v\u00e9ritables explications. Parall\u00e8lement, la Polyn\u00e9sie b\u00e9n\u00e9ficie d\u2019un boom \u00e9conomique consid\u00e9rable d\u2019apr\u00e8s l\u2019\u00e9conomiste Bernard Poirine, m\u00eame si les in\u00e9galit\u00e9s se creusent et la d\u00e9pendance aux transferts de l\u2019\u00c9tat s\u2019accentue.<\/p>\n<p>L\u2019opinion \u00e9volue n\u00e9anmoins avec la prise de conscience \u00e9cologique. En juin 1973, 5 000 personnes manifestent \u00e0 Papeete, avec en t\u00eate de cort\u00e8ge Pouvanaa Oopa, John Teariki et Francis Sanford <strong>(figure 2)<\/strong>. Dans les ann\u00e9es 1980, le Tavini Huiraatira et le mouvement de Henri Hiro Ia Ora Te Natura multiplient les marches antinucl\u00e9aires, une contestation qui culminera lors des \u00e9meutes de 1995.<\/p>\n<figure style=\"margin: 18px 0 22px 0;padding: 10px;background: #f3eadf;border-top: 4px solid #925f36\"><img decoding=\"async\" style=\"width: 100%;height: auto\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/bd27071d-1349-4eeb-9805-2d29ee952138.png\" alt=\"Premi\u00e8re grande mobilisation antinucl\u00e9aire tahitienne, 23 juin 1973\" \/><figcaption style=\"font-size: .86em;line-height: 1.35;color: #925f36;margin-top: 7px\"><strong>Figure 2 :<\/strong> Premi\u00e8re grande mobilisation antinucl\u00e9aire tahitienne, 23 juin 1973.<br \/>\nSource : SHD, GR 15 R 20.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"color: #06617d;margin-top: 22px;margin-bottom: 10px\"><strong>III \u2013 La reprise et la fin des essais incarnent le paroxysme de la capacit\u00e9 d\u2019action des Polyn\u00e9siens<\/strong><\/p>\n<p>Les \u00e9meutes de Papeete sont le point culminant de plusieurs mois de tensions, les autorit\u00e9s ayant sous-estim\u00e9 la mobilisation. Le 29 juin 1995, 10 000 personnes se rassemblent pour accueillir le Rainbow Warrior II. Les \u00c9glises et le mouvement \u00e9cologiste Hiti Tau se mobilisent et sont connect\u00e9s aux r\u00e9seaux de contestation transnationaux, comme le souligne l\u2019historienne Cl\u00e9mence Maillochon. Le 6 septembre, de violentes \u00e9meutes \u00e9clatent \u00e0 Faaa puis Papeete : l\u2019a\u00e9roport est incendi\u00e9, des b\u00e2timents et commerces sont pill\u00e9s et br\u00fbl\u00e9s dans la capitale.<\/p>\n<p>Ces violences provoquent un renversement de l\u2019opinion publique. Gaston Flosse s\u2019affiche en garant de l\u2019ordre face aux ind\u00e9pendantistes et militants antinucl\u00e9aires. Les tirs se d\u00e9roulent dans le calme jusqu\u2019en janvier 1996. En mars, Gaston Flosse signe le trait\u00e9 de d\u00e9nucl\u00e9arisation du Pacifique Sud au nom de la France. En mai, le Tahoeraa Huiraatira remporte largement les \u00e9lections territoriales face au Tavini Huiraatira. Cette victoire autonomiste neutralise durablement la contestation antinucl\u00e9aire.<\/p>\n<p style=\"color: #06617d;margin-top: 22px;margin-bottom: 10px\"><strong>Conclusion : l\u2019acceptation du CEP ne signifie pas absence de r\u00e9flexion<\/strong><\/p>\n<p>Les Polyn\u00e9siens acceptent le CEP par r\u00e9silience face aux pratiques de l\u2019\u00c9tat, non par adh\u00e9sion \u00e0 la dissuasion nucl\u00e9aire. La France cherche \u00e0 taire les controverses par la propagande et la promesse du d\u00e9veloppement, tout en affichant ses propres contradictions : affaire du Rainbow Warrior, moratoire, reprise des essais.<\/p>\n<p>Les \u00e9meutes de 1995 r\u00e9v\u00e8lent les d\u00e9s\u00e9quilibres socio-\u00e9conomiques engendr\u00e9s par le CEP et la connexion du public polyn\u00e9sien aux courants d\u2019opposition transnationaux. Mais elles conduisent \u00e0 une d\u00e9solidarisation envers les luttes antinucl\u00e9aires, sans pour autant faire dispara\u00eetre le combat pour la reconnaissance des victimes et le traitement des h\u00e9ritages du CEP de nos jours.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-32 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:100%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:1.92%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:1.92%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-separator fusion-full-width-sep\" style=\"align-self: center;margin-left: auto;margin-right: auto;margin-top:0px;margin-bottom:0px;width:100%;max-width:100%;\"><div class=\"fusion-separator-border sep-single sep-dotted\" style=\"--awb-height:20px;--awb-amount:20px;--awb-sep-color:#557d9f;border-color:#557d9f;border-top-width:8px;\"><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-33 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:100%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:1.92%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:1.92%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-16\"><div style=\"max-width: 1180px;margin: 0 auto;color: #06617d\">\n<div style=\"padding: 26px 26px 30px 26px;background: #f3eadf;border-top: 6px solid #925f36;margin-bottom: 26px\">\n<h3 style=\"margin: 0 0 12px 0;color: #06617d;line-height: 1.22;font-weight: bold\">Chanter le CEP : les voix qui ont d\u00e9fi\u00e9 le silence<\/h3>\n<p style=\"margin: 0 0 22px 0;color: #925f36;font-weight: bold\">Ana\u00efs Maurer et Goenda Turiano-Reea<\/p>\n<p style=\"margin: 0;padding: 15px 18px;border-left: 5px solid #925f36;line-height: 1.45;color: #06617d\">La D\u00e9l\u00e9gation polyn\u00e9sienne pour le suivi des cons\u00e9quences des essais nucl\u00e9aires (DSCEN) convie le public \u00e0 un moment musical plac\u00e9 sous le signe de la m\u00e9moire et de la transmission. Des musiciens interpr\u00e8tent les chants de celles et ceux qui, d\u00e8s l\u2019annonce des exp\u00e9rimentations nucl\u00e9aires, ont mis en paroles leur col\u00e8re de voir leurs \u00eeles contamin\u00e9es, leur douleur de voir leurs proches tomber malades, et leur qu\u00eate de justice.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"column-count: 2;column-gap: 42px;text-align: justify;line-height: 1.58;color: #06617d\">\n<p><span style=\"float: left;font-size: 3.4em;line-height: .82;padding: 6px 8px 0 0;color: #925f36;font-weight: 800\">L<\/span>e temps d\u2019un concert, les artistes redonnent voix aux chanteurs et chanteuses qui ont brav\u00e9 la censure pour d\u00e9noncer les exp\u00e9rimentations nucl\u00e9aires fran\u00e7aises en Polyn\u00e9sie. Des Barefoot Boys aux jeunes chanteurs engag\u00e9s d\u2019aujourd\u2019hui, en passant par Emma Terangi, le trio Kama\u2019aina, Petiot, Gabilou, Bobby Holcomb, Ang\u00e9lo, Aremystic, et tant d\u2019autres, ce r\u00e9pertoire musical raconte plus de soixante ans de souffrance, de r\u00e9sistance et de dignit\u00e9.<\/p>\n<p>Les chants seront pr\u00e9sent\u00e9s par Goenda Turiano-Reea et Ana\u00efs Maurer, qui en \u00e9claireront le contexte et la port\u00e9e. Un moment de recueillement, de partage et d\u2019hommage.<\/p>\n<p style=\"color: #06617d;margin-top: 22px;margin-bottom: 10px\"><strong>Une histoire \u00e9crite en chansons<\/strong><\/p>\n<p>Si l\u2019histoire du Centre d\u2019exp\u00e9rimentation du Pacifique (CEP) s\u2019\u00e9crit aujourd\u2019hui surtout \u00e0 partir d\u2019archives militaires, le peuple m\u0101\u2019ohi, lui, n\u2019a pas attendu la d\u00e9classification des archives \u00e9tatiques pour se constituer une m\u00e9moire collective de cette p\u00e9riode. \u00c0 partir de leur exp\u00e9rience v\u00e9cue de la vie en terre contamin\u00e9e, les Polyn\u00e9siens ont tout de suite racont\u00e9 leur histoire en chanson.<\/p>\n<p>Ces chants offrent un aper\u00e7u unique des impacts du nucl\u00e9aire tels qu\u2019ils furent ressentis, au moment des faits, au c\u0153ur des familles : manne financi\u00e8re et festivit\u00e9s pour certains, mais aussi d\u00e9racinement, \u00e9clatement des foyers, contamination, maladies, mobilisation politique. L\u00e0 o\u00f9 la parole publique \u00e9tait musel\u00e9e, la chanson en langue tahitienne est devenue le refuge de la douleur et de la protestation autochtones.<\/p>\n<p style=\"color: #06617d;margin-top: 22px;margin-bottom: 10px\"><strong>Un silence impos\u00e9<\/strong><\/p>\n<p>Lorsque la France d\u00e9cide de d\u00e9velopper un arsenal de bombes atomiques, les contestataires antinucl\u00e9aires les plus v\u00e9h\u00e9ments, comme Pouvanaa a Oopa, le pasteur Jean Adnet ou le p\u00e8re Florentin, sont emprisonn\u00e9s ou exil\u00e9s. Dans ce contexte, rares sont les \u00e9lus locaux \u00e0 oser la contestation publique, malgr\u00e9 quelques exceptions comme celles de John Teariki ou C\u00e9line Oopa.<\/p>\n<p>Pourtant, la contestation ne s\u2019est pas \u00e9teinte pour autant. Elle s\u2019est red\u00e9ploy\u00e9e dans l\u2019espace alternatif du chant, qui joue un r\u00f4le central dans la vie communautaire polyn\u00e9sienne. Les musiciens, en particulier lorsqu\u2019ils se produisent en langues autochtones, ont pu exprimer leur douleur de voir leurs \u00eeles d\u00e9vast\u00e9es par les bombes ; leur anxi\u00e9t\u00e9 face aux cons\u00e9quences sanitaires de la radioactivit\u00e9 ; leur col\u00e8re de se voir refuser le droit \u00e0 l\u2019autod\u00e9termination politique.<\/p>\n<p style=\"color: #06617d;margin-top: 22px;margin-bottom: 10px\"><strong>Un patrimoine \u00e0 valoriser<\/strong><\/p>\n<p>Derri\u00e8re ces m\u00e9lodies se cache un patrimoine pr\u00e9cieux. La plupart des premiers chants sur le nucl\u00e9aire sont aujourd\u2019hui dispers\u00e9s et m\u00e9connus. \u00c0 cause de la censure \u2014 et de l\u2019auto-censure \u2014, ces morceaux furent rarement diffus\u00e9s \u00e0 la radio ou repris dans les t\u0101ma\u2019ara\u2019a.<\/p>\n<p>Pourtant, explorer l\u2019h\u00e9ritage empoisonn\u00e9 du CEP par le biais de la cr\u00e9ation musicale permet de mettre en lumi\u00e8re les traumatismes du nucl\u00e9aire, des ann\u00e9es 1960 \u00e0 nos jours. Aujourd\u2019hui, chanter la bombe repr\u00e9sente une \u00e9tape indispensable pour d\u00e9passer les divisions politiques sur le sujet, et peut-\u00eatre, un jour, commencer \u00e0 gu\u00e9rir les blessures du CEP.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-34 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:100%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:1.92%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:1.92%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-separator fusion-full-width-sep\" style=\"align-self: center;margin-left: auto;margin-right: auto;margin-top:0px;margin-bottom:0px;width:100%;max-width:100%;\"><div class=\"fusion-separator-border sep-single sep-dotted\" style=\"--awb-height:20px;--awb-amount:20px;--awb-sep-color:#557d9f;border-color:#557d9f;border-top-width:8px;\"><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"fusion-layout-column fusion_builder_column fusion-builder-column-35 fusion_builder_column_1_1 1_1 fusion-flex-column\" style=\"--awb-bg-size:cover;--awb-width-large:100%;--awb-margin-top-large:0px;--awb-spacing-right-large:1.92%;--awb-margin-bottom-large:20px;--awb-spacing-left-large:1.92%;--awb-width-medium:100%;--awb-order-medium:0;--awb-spacing-right-medium:1.92%;--awb-spacing-left-medium:1.92%;--awb-width-small:100%;--awb-order-small:0;--awb-spacing-right-small:1.92%;--awb-spacing-left-small:1.92%;\"><div class=\"fusion-column-wrapper fusion-column-has-shadow fusion-flex-justify-content-flex-start fusion-content-layout-column\"><div class=\"fusion-text fusion-text-17\"><div style=\"max-width: 1180px;margin: 0 auto;color: #06617d\">\n<div style=\"padding: 26px 26px 30px 26px;background: #f3eadf;border-top: 6px solid #925f36;margin-bottom: 26px\">\n<h3 style=\"margin: 0 0 12px 0;color: #06617d;line-height: 1.22;font-weight: bold\">Il y a 60 ans, Ald\u00e9baran, d\u00e9but d\u2019une longue s\u00e9rie de tirs nucl\u00e9aires : quel h\u00e9ritage aujourd\u2019hui ?<\/h3>\n<p style=\"margin: 0 0 22px 0;color: #925f36;font-weight: bold\">Bruno Chareyron<\/p>\n<p style=\"margin: 0;padding: 15px 18px;border-left: 5px solid #925f36;line-height: 1.45;color: #06617d\"><strong>R\u00e9dacteur<\/strong> <strong>:<\/strong> Bruno Chareyron, ing\u00e9nieur en g\u00e9nie \u00e9nerg\u00e9tique et nucl\u00e9aire, conseiller scientifique de la CRIIRAD, Commission de Recherche et d\u2019Information Ind\u00e9pendantes sur la Radioactivit\u00e9.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"column-count: 2;column-gap: 42px;text-align: justify;line-height: 1.58;color: #06617d\">\n<p><span style=\"float: left;font-size: 3.4em;line-height: .82;padding: 6px 8px 0 0;color: #925f36;font-weight: 800\">L<\/span>e 2 juillet marquera le soixanti\u00e8me anniversaire du premier tir nucl\u00e9aire en Polyn\u00e9sie fran\u00e7aise, Ald\u00e9baran, qui a entra\u00een\u00e9 de fortes retomb\u00e9es radioactives sur Mangareva, aux Gambier, situ\u00e9e pourtant \u00e0 500 kilom\u00e8tres. Il sera suivi de 40 autres essais nucl\u00e9aires atmosph\u00e9riques<sup>1<\/sup> effectu\u00e9s \u00e0 Moruroa et Fangataufa, entre 1966 et 1974.<\/p>\n<p>Chacun des tirs a lib\u00e9r\u00e9 dans l\u2019atmosph\u00e8re plus d\u2019une centaine de substances radioactives diff\u00e9rentes. L\u2019ensemble de la Polyn\u00e9sie fran\u00e7aise a \u00e9t\u00e9 affect\u00e9e par des retomb\u00e9es, mais avec une intensit\u00e9 variable en fonction du type d\u2019essai<sup>2<\/sup> et, bien entendu, des conditions m\u00e9t\u00e9orologiques.<\/p>\n<p>\u00c0 l\u2019issue d\u2019un essai nucl\u00e9aire atmosph\u00e9rique, le passage des masses d\u2019air contamin\u00e9 \u2014 les \u00ab panaches \u00bb \u2014 a expos\u00e9 les populations \u00e0 des radiations directes et \u00e0 l\u2019inhalation de substances radioactives. Une partie de ces substances est ensuite retomb\u00e9e sur le sol, de mani\u00e8re plus intense en cas de pluies, et a entra\u00een\u00e9 une contamination par ingestion via la boisson, en particulier lorsqu\u2019elle provient de la collecte des eaux de pluie, et les aliments produits localement.<\/p>\n<p>La puissance<sup>3<\/sup> de l\u2019explosion n\u2019est pas le seul param\u00e8tre qui d\u00e9termine l\u2019impact sur la population. Celle du tir Centaure, en juillet 1974, \u00e9tait finalement une des plus faibles. C\u2019est pourtant cet essai qui a entra\u00een\u00e9 les plus fortes retomb\u00e9es sur Tahiti, \u00e0 environ 1 250 kilom\u00e8tres \u00e0 \u00ab vol d\u2019oiseau \u00bb.<\/p>\n<p>D\u2019autres retomb\u00e9es ont entra\u00een\u00e9 une exposition tr\u00e8s significative de la population \u00e0 la radioactivit\u00e9, en particulier les enfants, comme \u00e0 Mangareva et Tureia.<\/p>\n<figure style=\"margin: 18px 0 22px 0;padding: 10px;background: #f3eadf;border-top: 4px solid #925f36\"><img decoding=\"async\" style=\"width: 100%;height: auto\" src=\"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-content\/uploads\/sites\/31\/2026\/07\/I2-Mangareva-Blockhaus-credit-2005-CRIIRAD-Mesures-B-Chareyron.jpg\" alt=\"Bruno Chareyron mesure la radioactivit\u00e9 pr\u00e8s du blockhaus r\u00e9serv\u00e9 au personnel \u00e0 Mangareva\" \/><figcaption style=\"font-size: .86em;line-height: 1.35;color: #925f36;margin-top: 7px\"><strong>Illustration :<\/strong> Bruno Chareyron, CRIIRAD, mesure la radioactivit\u00e9 pr\u00e8s du blockhaus r\u00e9serv\u00e9 au personnel \u00e0 Mangareva.<br \/>\nCr\u00e9dit : CRIIRAD, 2005.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Lors des premi\u00e8res retomb\u00e9es sur Mangareva, \u00e0 l\u2019issue du tir Ald\u00e9baran, la population n\u2019a b\u00e9n\u00e9fici\u00e9 d\u2019aucune mesure de protection : ni mise \u00e0 l\u2019abri, ni fourniture d\u2019aliments sains, ce qui est v\u00e9ritablement scandaleux.<\/p>\n<p>Globalement, les \u00e9valuations des doses re\u00e7ues par la population de Polyn\u00e9sie fran\u00e7aise restent soumises \u00e0 beaucoup d\u2019incertitudes et sont tr\u00e8s probablement sous-estim\u00e9es. Compte tenu de l\u2019intensit\u00e9 de certaines retomb\u00e9es, on peut s\u2019attendre \u00e0 un impact sanitaire \u00e0 court, moyen et long terme. Mais la quantification pr\u00e9cise des cons\u00e9quences reste complexe et tr\u00e8s controvers\u00e9e.<\/p>\n<p>\u00c0 la demande du SDIRAF, Syndicat de D\u00e9fense des Int\u00e9r\u00eats des Retrait\u00e9s Actuels et Futurs, et avec le soutien du Pays et de la DSCEN, D\u00e9l\u00e9gation polyn\u00e9sienne pour le suivi des cons\u00e9quences des essais nucl\u00e9aires, la CRIIRAD a d\u2019ailleurs entam\u00e9 un travail pour faire avancer un processus d\u2019am\u00e9lioration des m\u00e9thodologies d\u2019\u00e9valuation des doses, en impliquant davantage les populations dans la conduite des estimations. Nous avons choisi l\u2019atoll de Tureia, le lieu habit\u00e9 le plus proche de Moruroa, pour initier ce travail.<\/p>\n<p style=\"color: #06617d;margin-top: 22px;margin-bottom: 10px\"><strong>L\u2019environnement aujourd\u2019hui<\/strong><\/p>\n<p>Les substances radioactives qui ont une longue dur\u00e9e de vie<sup>4<\/sup> sont encore d\u00e9tectables dans l\u2019environnement, les sols et certains aliments. La tr\u00e8s faible contamination r\u00e9siduelle n\u2019est plus un sujet de pr\u00e9occupation sauf, bien s\u00fbr, au niveau de certaines installations utilis\u00e9es pour les tirs.<\/p>\n<p>\u00c0 Moruroa, la contamination des s\u00e9diments du lagon ou des sols superficiels par du plutonium va rester probl\u00e9matique \u00e0 tr\u00e8s long terme, et la quantit\u00e9 de mati\u00e8res hautement radioactives accumul\u00e9es dans les chemin\u00e9es de tir et puits aurait m\u00e9rit\u00e9 un classement en \u00ab Installation Nucl\u00e9aire de Base \u00bb.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"margin-top: 26px;padding: 18px 20px;background: #f3eadf;border-top: 4px solid #925f36;color: #06617d;line-height: 1.45\">\n<h4 style=\"margin: 0 0 12px 0;color: #925f36;text-transform: uppercase;letter-spacing: .08em\">Notes<\/h4>\n<p style=\"margin: 0 0 10px 0;font-size: .92em\"><sup>1<\/sup> Il faut y ajouter 5 tirs \u00ab de s\u00e9curit\u00e9 \u00bb, puis 147 tirs nucl\u00e9aires souterrains effectu\u00e9s entre 1975 et 1996.<\/p>\n<p style=\"margin: 0 0 10px 0;font-size: .92em\"><sup>2<\/sup> Parmi les essais qui ont entra\u00een\u00e9 la plus forte exposition de la population aux radiations, certains ont \u00e9t\u00e9 effectu\u00e9s pr\u00e8s du sol, comme Ald\u00e9baran, qui est un tir sur barge, \u00e0 environ 10 m\u00e8tres du sol. D\u2019autres ont \u00e9t\u00e9 r\u00e9alis\u00e9s \u00e0 plus haute altitude, comme Centaure, tir\u00e9 \u00ab sous ballon \u00bb \u00e0 270 m\u00e8tres d\u2019altitude.<\/p>\n<p style=\"margin: 0 0 10px 0;font-size: .92em\"><sup>3<\/sup> La puissance du tir Centaure \u00e9tait 7 fois plus faible qu\u2019Ald\u00e9baran et 650 fois plus faible que Canopus, le premier essai de bombe thermonucl\u00e9aire. Puissances exprim\u00e9es en kilotonnes d\u2019\u00e9quivalent TNT : Centaure, 4 kt ; Ald\u00e9baran, 28 kt ; Canopus, 2 600 kt ; et, pour comparaison, Hiroshima, 15 kt, et Nagasaki, 21 kt.<\/p>\n<p style=\"margin: 0;font-size: .92em\"><sup>4<\/sup> Par exemple : le strontium 90, 28,5 ans ; le c\u00e9sium 137, 30 ans ; le carbone 14, 5 730 ans ; le plutonium 239, 24 110 ans ; l\u2019uranium 236, 23,4 millions d\u2019ann\u00e9es. La demi-vie est le temps au bout duquel la radioactivit\u00e9 est divis\u00e9e par deux.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":395,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"100-width.php","meta":{"_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","_seopress_robots_follow":"","_seopress_robots_imageindex":"","_seopress_robots_snippet":"","_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_robots_breadcrumbs":"","_seopress_robots_freeze_modified_date":"","_seopress_robots_custom_modified_date":"","_seopress_robots_canonical":"","_seopress_social_fb_title":"","_seopress_social_fb_desc":"","_seopress_social_fb_img":"","_seopress_social_fb_img_attachment_id":0,"_seopress_social_fb_img_width":0,"_seopress_social_fb_img_height":0,"_seopress_social_twitter_title":"","_seopress_social_twitter_desc":"","_seopress_social_twitter_img":"","_seopress_social_twitter_img_attachment_id":0,"_seopress_social_twitter_img_width":0,"_seopress_social_twitter_img_height":0,"_seopress_redirections_value":"","_seopress_redirections_enabled":"","_seopress_redirections_enabled_regex":"","_seopress_redirections_logged_status":"","_seopress_redirections_param":"","_seopress_redirections_type":0,"_seopress_analysis_target_kw":"","_seopress_news_disabled":"","_seopress_video_disabled":"","_seopress_video":[],"_seopress_pro_schemas_manual":[],"_seopress_pro_rich_snippets_disable_all":"","_seopress_pro_rich_snippets_disable":[],"_seopress_pro_schemas":[],"footnotes":""},"class_list":["post-1848","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1848","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-json\/wp\/v2\/users\/395"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1848"}],"version-history":[{"count":513,"href":"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1848\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2473,"href":"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1848\/revisions\/2473"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.service-public.pf\/dscen\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1848"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}