
Ha'a-poto-ra'a-parau
Te tumu e parauhia ai nā Teva e va'u nō te mea e va'u mata'eina'a, 'o Papara te matahiapo, haere mai ai Mataiea, Afa'ahiti, Vaira'o, Papeari, Taravao, Pueu, Tautira. Nā te a'au nō Taharu'u 'e tae atu i tātahi, e tu'uhia na te 'ūpe'a mārara 'ia tae i te tau 'ōfa'ara'a huero. 'O Manari'i, 'o Tamio, 'o Tati Salmon te mau ta'ata fa'ahiahia nō Papara. E tanu tō te 'ohipa 'e tē fa'ahiti nei 'ōna te hāmanira'a i te 'ava i te tō. Tei Papara 'ōna i te tupura'a te ma'i rahi i te fenua rahi. Tē fa'ahiti nei 'ōna te mau 'ōro'a fa'ahiahia tāna i 'āmui atu, te peu tei mo'e tāna e tātarahapa nei 'e tāna mau parau tumu e hōro'a i te u'i 'āpī 'ia pa'ari tō rātou ferurira'a.
Descriptif de l'interview
Tom Tupuoroo explique que l'on appelait les « huit Teva » en référence aux huit districts qui les composaient : Papara, l'aîné, Mataiea, Afa'ahiti, Vaira'o, Papeari, Taravao, Pueu et Tautira. Il décrit la pêche au filet sur le récif de Taharu'u jusqu’au rivage, pratiquée pendant la saison de frai des poissons volants.
Parmi les personnalités marquantes de Papara, il mentionne Manari'i, Tamio et Tati Salmon. Planteur de canne à sucre, il explique également le procédé de fabrication du rhum à partir de la canne. Il se trouvait à Papara lors de la grippe espagnole et évoque les cérémonies importantes auxquelles il a assisté, regrettant certaines coutumes disparues. Enfin, il adresse des messages à la jeunesse d’aujourd’hui, afin de nourrir leur réflexion.
Te mau vāhi i fa'ahitihia / Lieux évoqués : Ti'ama'o, Tarirea, Taharu'u, Atimaono, Papara, Mataiea, Afa'ahiti, Vaira'o, Papeari, Taravao, Pueu, Tautira, Pā 'Urāni, Pape'ete, Pā'ea, Fa'a'a.
Tom Tupuoroo e ta'ata tumu nō Pirae i te fenua nō Tahiti.
Tom Tupuoroo est originaire de Pirae sur l’île de Tahiti.
E uiuira'a mana'o tei tupu i Mamao i te fenua nō Tahiti.
Interview réalisée à Mamao sur l’île de Tahiti.
Matahiti fānaura'a o te ta'ata fa'ati'a : 1904
Année de naissance de la personne source : 1904
Te mau reo / Langues : Reo tahiti
Te ta’ata fa’ati’a / Récit de Tom Tupuoroo
Te mau rāve'a / Données techniques
Papa mātāmua / Support original : Cassette audio
Ta'ata-uiui / Collecteur : Samila Lehartel
Ta'ata pāpa'i parau / Rédacteur de la fiche : Fabiola Itchner
Tāpa'o-niu / Côte : SEE0172 / VAT182
Maorora'a / Durée : 16 miniti / minutes
Matahiti huihuira'a / Année de collecte : 1987
Faufa'a ha'aputu nō / Fonds : PSPE – Programme de Sauvetage du Patrimoine Ethnographique
Te ha'a nūmerara'a 'e te fa'a'ohipara'a i te haruharura'a parau tumu / Numérisation et traitement de l'enregistrement original : Moana Guérin

