Ha'a-poto-ra'a-parau

'Ua fānauhia 'ōna i te 16 nō tiurai i te matahiti 1906 i Papara. Tei Tautira 'ōna i te fa'aeara'a i teie mahana. E parau nō tōna metua tāne : e toru rātou tamāroa i roto i te 'ōpū tamari'i, 'e tē fa'a'ite mai ra 'oia nāfea rātou i tae ai i Papara. Te tahi ato'a parau nō te huru o te ta'ata i Tautira i tōna ra tau. E fa'a'apu te tōro'a i reira, e tautai ato'a, ho'o atu ai i te i'a i te mātete. 'O Puru te fatu fenua i reira 'ōna te vaira'a 'e 'ua ho'o atu ra 'ōna i te 'āfara'a o te fenua. Te tahi parau nō Tautira ; tei parauhia 'o Te Pari te vāhi fa'aeara'a o te atua Ta'aroa i te mātāmua ra. Te tahi ato'a parau nō tōna māmā rū'au, te 'ati pape i tupu i Papeiti i te mata'eina'a nō Papara, te ma'i rahi ato'a i ha'apohe i tōna pāpā. E tomora'a fare purera'a te 'ōro'a fa'ahiahia tāna i ora, e piti rāua tei mā'itihia nō te fa'anaho i te ahimā'a i te reira mahana. Te parau tumu tāna e hōro'a i te u'i 'āpi.

Descriptif de l'interview

Né le 16 juillet 1906 à Papara, Kausia vit désormais à Tautira. Son père appartenait à une fratrie de trois frères, et il explique les circonstances de leur arrivée à Papara. Il décrit également les habitants de Tautira à son époque. Lorsqu'il y vivait, il était cultivateur et pêcheur, vendant au marché le poisson qu'il capturait. Il mentionne Puru, propriétaire des terres sur lesquelles il résidait, dont il acquit par la suite la moitié du domaine. Il rapporte également une tradition de Tautira selon laquelle Te Pari aurait été autrefois le lieu de résidence du dieu Ta'aroa. Il évoque sa grand-mère, la crue de la rivière de Papeiti dans le district de Papara, ainsi que l'épidémie de grippe espagnole durant laquelle son père décéda. Il fait aussi référence à l'inauguration de l'église, cérémonie importante à laquelle il avait assisté. À cette occasion, ils avaient été deux à être désignés pour diriger la préparation du four tahitien. Enfin, il transmet à la jeunesse des messages qu'’il juge essentiels.

Te mau vāhi i fa'ahitihia / Lieux évoqués : Papara, Papehue, Papeiti, Taharu'u, Te Pari, Fa'arearea, Fenua 'aihere, Ti'ama'o, Tautira, Fa'a'a, Papeno'o, Tahiti.

Kausia Aurima e ta'ata tumu nō Papara i te fenua nō Tahiti.
Kausia Aurima est originaire de Papara sur l'île de Tahiti.

Matahiti fānaura'a o te ta'ata fa'ati'a : 1906
Année de naissance de la personne source : 1906

Te mau reo / Langues : Reo tahiti

Te mau rāve'a / Données techniques

Papa mātāmua / Support original : Cassette audio
Ta'ata-uiui / Collecteur : Sylvain Perry
Ta'ata pāpa'i parau / Rédacteur de la fiche : Fabiola Itchner
Tāpa'o-niu / Cote  : SEE0293 / VAT224
Maorora'a / Durée : 24 miniti / minutes
Matahiti huihuira'a / Année de collecte : 1986
Faufa'a ha'aputu nō / Fonds : PSPE – Programme de Sauvetage du Patrimoine Ethnographique
Te ha'a nūmerara'a 'e te fa'a'ohipara'a i te haruharura'a parau tumu / Numérisation et traitement de l'enregistrement original : Sacha Forlen.