Ha'a-poto-ra'a-parau

E hitu matahiti 'oia te orara'a i Pueu hou 'a haere ai i Pape'ete nō te 'ohipa. E horopahī tāna 'ohipa mātāmua, 'ahuru ma toru noa matahiti tōna, ha'amatara'a i ni'a i te Oiseau des îles mātāmua. E pahī tā'ie noa, nō muri roa te mātini, 'o Colombani ïa te ra'atira rahi. 'Ahuru ma toru tōna matahiti i te fa'aeara'a. Riro mai nei 'oia 'ei utuutu mā'a i Pueu, e tanu ato'a rā i te mā'a. Te tahi parau nō te 'ōro'a fa'aipoipo, te mā'a i 'amuhia i te tāmā'ara'a, e po'e te mā'a rahi roa a'e ; tāna hāmanira'a po'e faraoa tāna i fa'a'ite mai. Nā na te tā'āto'ara'a o tāna mau tamari'i i ha'afānau ; 'ua fa'a'ite mai 'oe i te fa'anahora'a ravehia nā mua a'e 'e i te taime fānaura'a. E tanuhia te pū-fenua o te tamari'i i mua i te fare, e fa'atere-ato'a-hia te 'aiū i te rā'au tahiti, te māmā ato'a i muri iho. Nā tātahi 'ōna i te hī haere i te i'a. 'O To'apu te to'a i tai. Tē vai ra te tahi 'ōtu'e i'ō, 'o To'ata paha te i'oa. 'Ua fa'ahitihia te parau o te tahi 'auvaha pāroita, o te tāvana nō Pueu ato'a, 'o Tahuea* te i'oa, tei 'aravihi i te hi'o i te vāhi horora'a i'a, 'oia nā ta'ata fa'ahiahia i tōna mata'eina'a 'e tāna parau tumu e hōro'a i te u'i 'āpī.
Tahuea* : i'oa pāpū 'ore

Descriptif de l'interview

Tau Tuterai a vécu sept ans à Pueu avant de partir travailler à Pape'ete. À l’âge de 13 ans, il a commencé comme marin à bord de L'Oiseau des Îles, un voilier qui fut par la suite équipé d'un moteur. Le capitaine du navire était alors Colombani. Il exerça cette activité jusqu'à l'âge de 33 ans. Il devint ensuite cuisinier à Pueu tout en cultivant des légumes. Il évoque la cérémonie de son mariage ainsi que les mets consommés lors du banquet, où le po'e occupait une place importante. Il en donne la recette, préparée à partir de farine qu'il réalisait lui-même. Il avait également assisté à la naissance de tous ses enfants, décrivant ce qu'il faisait avant et pendant l'accouchement. Le placenta était enterré devant la maison, puis des remèdes traditionnels étaient administrés au nouveau-né et à la mère. Il pratiquait la pêche à la ligne depuis le rivage. Il évoque également un porte-parole de la paroisse ainsi que le maire de Pueu, nommé Tahuea*, habile à reconnaître les lieux de rassemblement des poissons en mer. Il les considère comme deux personnalités remarquables de son district. Enfin, il transmet à la nouvelle génération des messages qu'il juge essentiels.
Tahuea* : nom incertain.

Te mau vāhi i fa'ahitihia / Lieux évoqués : Pape'ete, Pā'ea, To'apu, To'ata, Pueu, Taravao, Tautira, Tahiti, Niuterani, 'Auterāria.

Te mau reo / Langues : Reo tahiti

Te mau rāve'a / Données techniques

Papa mātāmua / Support original : Cassette audio
Ta'ata-uiui / Collecteur : Jeanne Amini
Ta'ata pāpa'i parau / Rédacteur de la fiche : Fabiola Itchner
Tāpa'o-niu / Cote  : SEE0291 / VAT223
Maorora'a / Durée : 26 miniti / minutes
Matahiti huihuira'a / Année de collecte : 1986
Faufa'a ha'aputu nō / Fonds : PSPE – Programme de Sauvetage du Patrimoine Ethnographique
Te ha'a nūmerara'a 'e te fa'a'ohipara'a i te haruharura'a parau tumu / Numérisation et traitement de l'enregistrement original : Sacha Forlen.