Ha'a-poto-ra'a-parau

'O Patrice Tere tōna i'oa. 'Ua fānauhia 'ōna i te 15 nō mati i te matahiti 1915 i Papeari. 'O Viri Tere tōna metua tāne, e ta'ata tumu nō Papeari, 'o Amatahiapo Ari'ipeu tōna metua vahine nō Puna'auia 'ōna. E hitu rātou i roto i tōna 'ōpū tamari'i, e piti teie e ora nei i teie mahana. 'Ua fa'aipoipo 'ōna 'ia Tevaite Papai i te matahiti 1937. 'O Tematua Papai te metua tāne ho'ovai. Tē fa'aea nei 'ōna i Atimaui maha i te mata'eina'a nō Papeari, 'ua 'aitau 'oia i taua fenua ra. 'Ahuru rahira'a tamari'i tā rāua i fānau, e toru rā i pohe. I te taime fānaura'a o te tamari'i matahiapo nā tōna pāpā i ha'api'i iāna i te ha'afānau i tāna vahine, tō muri mai rā, nā na iho ā i rave, 'e tō rātou ato'a mau i'oa tāna i fa'ahiti mai. Mea rahi ato'a rā te mau vahine i Papeari nā na i rave i te taime fānaura'a. I tōna 'āpira'a ra, e tautai 'ūpe'a te 'ohipa, i te fa'aeara'a 'ōna i te vahine, e fa'a'apu ïa te 'ohipa. 'Ua 'aravihi tō Papeari mau ta'ata i te tu'ura'a 'ūpe'a ature. Te ma'o nō Tita'aviri tae noa atu te Vai'ūmete nā vāhi tu'iro'o o te mata'eina'a. I roto i tāna mau tamari'i, 'o Tu rāua Patrice nā feiā 'itehia nō te 'ohipa taurumi i Papeari.

Descriptif de l'interview

Patrice Tere est né le 15 mars 1915 à Papeari. Son père, Viri Tere, était originaire de Papeari, tandis que sa mère, Amatahiapo Ari'ipeu, venait de Puna'auia. Il appartenait à une fratrie de sept enfants, dont deux étaient encore en vie au moment de son témoignage. Il épousa Tevaite Papai en 1937. Son beau-père se nommait Tematua Papai. Il résidait à Atimaui Maha, dans le district de Papeari, sur une terre qu'il avait acquise par prescription. Le couple eut dix enfants, dont trois décédèrent. Son père lui avait appris à faire accoucher son épouse dès la naissance de leur premier enfant. Par la suite, il prit lui-même en charge les accouchements de ses autres enfants. Il aida également plusieurs femmes à accoucher à Papeari. Dans sa jeunesse, il vivait de la pêche au filet. Lorsqu'il vivait avec son épouse, il pratiquait également l'agriculture. Les habitants de Papeari étaient réputés pour la pêche au filet des ature. Il évoque également le requin de Tita'aviri ainsi que la source Vai'ūmete comme des lieux emblématiques du district. Parmi ses enfants, Tu et Patrice étaient reconnus à Papeari comme des masseurs réputés.

Te mau vāhi i fa'ahitihia / Lieux évoqués : Papeari, Puna'auia, Afareaitu, Mo'orea, Atimaui maha, A'uru, Pa'ui, Taihoro, 'Ōfa'ipu'u, Paripari'a, Vai'ūmete, Tita'aviri, Mara'a, Mataiea, Tautira, Vaira'o, To'ahotu, Pape'ete, Papara, Tahiti, Pōrinetia.

Patrice Tere e ta'ata tumu nō Papeari i te fenua nō Tahiti.
Patrice Tere est originaire de Papeari sur l'île de Tahiti.

Matahiti fānaura'a o te ta'ata fa'ati'a : 1915
Année de naissance de la personne source : 1915

Te mau reo / Langues : Reo tahiti

Te ta’ata fa’ati’a / Récit de Patrice Tere

Tōna taea'e ato'a te tahi ta'ata 'itehia nō te 'ohipa moto i Papeari i te mātāmua. 'O Edouard Kine*, te tahu'a pape nō Papeari. 'O Matia nō Mataiea, 'o Poria nō Vaira'o, 'o Tu nō To'ahotu, 'oia te mau tahu'a rā'au fa'ahiahia nō rāpae a'e i tōna mata'eina'a. Te tahi parau nō te 'ati mata'i tāna i fa'aruru 'e te tupura'a te ma'i rahi 'ia au te fa'ati'ara'a a te metua tāne. 'O Havera Tere te niu o tōna tupuna, te mā'a 'amuhia na i te reira tau 'e te tahi parau nō Harrisson Smith tāna i fa'ahiti mai.
Kine* : i'oa pāpū 'ore

Patrice évoque également l'un de ses cousins, autrefois connu à Papeari pour ses talents de boxeur. Edouard Kine* était le guérisseur par l'eau de Papeari. Matia de Mataiea, Poria de Vaira'o et Tu de To'ahotu étaient des guérisseurs traditionnels reconnus et réputés au-delà de leur district. Il mentionne une importante catastrophe causée par le vent qu'il a vécue, ainsi que la grippe espagnole dont son père lui avait raconté les effets. Il évoque également Havera Tere comme son ancêtre fondateur, les aliments consommés à son époque et Harrisson Smith.
Kine* : nom incertain

Te mau rāve'a / Données techniques

Papa mātāmua / Support original : Cassette audio
Ta'ata-uiui / Collecteur : Tiare Tahuaitu
Ta'ata pāpa'i parau / Rédacteur de la fiche : Fabiola Itchner
Tāpa'o-niu / Cote  : SEE0325 / VAT232
Maorora'a / Durée : 62 miniti / minutes
Matahiti huihuira'a / Année de collecte : 1987
Faufa'a ha'aputu nō / Fonds : PSPE – Programme de Sauvetage du Patrimoine Ethnographique
Te ha'a nūmerara'a 'e te fa'a'ohipara'a i te haruharura'a parau tumu / Numérisation et traitement de l'enregistrement original : -